ՀԱՅՐ

ՀայրԳնացի… էլի կգամ… կգամ, կես ժամ կնստեմ, կծխենք, կխոսենք, հետո էլի կգնամ… կմտածես, թե պարտավորված եմ գալիս ու էդ կես ժամն էլ մի կերպ եմ նստում… Հա, երբեմն ճնշվում եմ… ախր, այդ կես ժամերը սովորական չեն, դրանք ափսոսանքի, որեւէ վայրկյան հետ բերելու անզորության ու ժամացույցին նայելու կես ժամեր են, որոնք ոչ մի անգամ թեթեւ չնստեցին սրտիս…

 

Կգամ, հերթապահ հարցեր կտանք, բթացած կարոտը կծանրացնի օդը սենյակիդ… Հետո կմնա քսանյոթ րոպե… Կտեսնեմ, որ անցյալ շաբաթվա կես ժամից հետո մի կնճիռ էլ ավելացավ… Հայացքդ հիշել կտա քեզնից խլած բոլոր կես ժամերը, որոնք իրար գումարած ամբողջ կյանք են դառնում… Ինձնից բան չհասկանալդ կտեսնեմ… օրերով ու ամիսներով ինձ որոնելդ… Ու ոչինչ չեմ հիշի, որովհետեւ ցավոտ կլինեն բոլոր բարի հիշողությունները… Ցավոտ կլինի մանկությունս, մեծանալս ցավոտ կլինի ու հայր դառնալս… այդ պահին ամեն բան կցավեցնի ներսս…

 

Կգամ, կտեսնեմ մենակությունդ ու իմ մենակությունը, որի անունը վաղուց անտերություն ենք դրել երկուսով… Կտեսնեմ, որ ներել ես կես ժամերիդ համար, որ չես էլ մտածել դրանց մասին, որովհետեւ բոլոր կես ժամերից առավել ես կայի քեզ համար… Կտեսնեմ, որ երկու ոտքով ամուր կանգնած ես հողին` քեզ հատուկ հպարտությամբ, ամեն դառնություն ու տառապանք  կուլ տալու կամքով, որ ինձ ես կտակել…

 

Կգամ, մի քիչ կխմենք… առաջին անգամ կխմենք, ու այս անգամ էլ իրար կներենք, որ երբեք ընկերներ չեղանք… հետո գոռոզ գիտակցությամբ կհասկանամ, որ գլուխդ միշտ էլ բարձր է եղել ինձ համար… Մի քանի վայրկյանով կվերանա կես ժամվա ճնշումը… Հայրենիքի մասին կխոսենք, իմ ու քո երազանքների հայրենիքի, որ <<եվրոռեմոնտ>> արած որբանոց կհիշեցնի… կհասկանամ, որ դու ես եղել իմ հայրենիքը… Շատ կխմեմ ու այդ օրը քեզ մոտ կգիշերեմ… գուցե վերջին անգամ…

 

… Մի օր կզանգեն ու վատ լուր կհայտնեն… այդ ժամանակ կհասկանամ կես ժամերի թանկությունը… կհասկանամ, որ ամեն վայրկյան զգացել եմ կարիքդ… կզգամ, որ քո արյան ու տեսակի միակ կրողն եմ… ու այդ գիտակցումը կլցնի դատարկությունս… Երկար ապրիր…

 

Էդգար Կոստանդյան

ՍԱՄԱԼՅՈՏԻ թեւի մասին…

imagesՀայրիկյանի շուրջ բարձրացված աղմուկի մասին որոշել էի ոչ մի տառ չգրել (ընդհանրապես, Հայրիկյանի մասին ամենալավը գրում ա հենց ինքը` Հայրիկյանը), բայց կարդալով նրա վերջին անարատ գրաբարով գրված հոդված-ինքնափառաբանումը (գաղտնիք չի, որ հներից ինքն ու Նարցիսն են մնացել)` փոշմանեցի…

Որ կառավարությունը Հայրիկյանի բուժման համար քսան միլիոն դրամ էր փոխանցել, ինձ ոչ զարմացրեց, ոչ ջղայնացրեց, ոչ էլ նույնիսկ ուշադրությունս գրավեց, մենք սովոր ենք նման բաների: Էդպիսի քսան միլիոններ շաբաթվա մեջ երկու-երեք անգամ ներդրվում են ռաբիզ երգիչների համերգները պետական մակարդակով կազմակերպելու հայրենանվեր գործի մեջ: Համ էլ վարչապետն ա, կարող ա տրամադրությունը լավ ա էղել, ասել ա` <<էս քսան մանեթը վերցրեք, տարեք մեր ախպոր թեւը փոխեք, մի հատ նորմալ սամալյոտի թեւ դրեք, մոռացել ե՞ք, որ ինքն անկախության առաջամարտիկ ա, համենայն դեպս, ինքը տենց ա ասում>>:

Երեկ մի աղջիկ-ակտիվիստուհի (ինքը համ աղջիկ ա, համ ակտիվիստուհի) գրել էր` <<բայց ի՞նչ վատ բան են արել, մեր անկախության կերտողին են էդ փողը տվել, Սոբչակին տուն կտան, Հայրիկյանին բուժման փող չեն տա՞>>… Ուրեմն, Սոբչակին պետությունը չի տվել էդ տունը, ինչ-որ օլիգարխ ա տվել, որն ում ինչ ուզի, կտա, էն պարզ պատճառով, որ իր գրպանից ա տալիս… դա անցանք… հիմա գանք անկախությանը… էդ որ ասում են անկախություն կերտող, տեսնես ի՞նչ են հասկանում… Անկախություն կերտողը ո՞րն ա… տենց մենակ-մենակ գնաց էդ անկախությունը կերտեց-էկա՞վ… էլ մարդ չկա՞ր… կարող ա՞ էն երեք  հրացանակիրներն ա հետն էղել էդ ժամանակ (ինքը մի հոգի ա, բայց երեք հրացանակիրներն էլ ինքն ա, ասում են Դյումայի հոգին ահավոր մանթո ա էս վերջերս)…

 Անկախությունը երկու-երեք հոգով կերտելու բան չի… Անկախություն կերտելու համար հերոսներ են պետք… Հերոսներ, որոնցից շատերի զավակները մուրացկան ու հանցագործ են դարձել, որովհետեւ մարդիկ կան, ում քսան միլիոնանոց թեւ ա պետք նվիրել…

 

Մեր բակում մի մարդ էր ապրում, Խորիկ էր անունը… Պատերազմի առաջին օրերին Ղարաբաղ գնաց, ամենավերջինը հետ եկավ… Մեքենա էր լվանում ու մի կերպ ապրում… Մի գիշեր մեքենայի տակ ընկավ ու մեռավ… Թաղող չուներ… Գերեզմանի տեղն էլ թաղի տղերքով առանք… Մեքենայի տակ գցողին էլ մի <<կռված տղա>> չթողեց, որ նստի… Էդպես էլ պիտի լիներ…

Խորիկը թեւից խփված <<առաջամարտիկ>> չէր, նա հաղթած պետության վերջին մոհիկանն էր, մաքուր արյան վերջին կրողը…

   

                                                                                      Էդգար Կոստանդյան

Ապրիլի 14-ին

Ապրիլի 14-ին Արամ Խաչատրյան մեծ համերգասրահում տեղի կունենա Հայկուհի Բաբախանյանի մենահամերգը: Տոմսերը վաճառվում են Ա. Խաչատրյան համերգասրահի տոմսարկղում:

Հեռ. 54-57-42, 055 72 10 73, 098-85-99-56

Baner (1)

Հատված ՈՐԲԱՆՈՑ վեպից

EDGARՔո սիրտն ինձ համար կարող էր լինել ամենաապահով վայրն, ուր երբեւէ եղել եմ… չհասկացար… չուզեցիր հասկանալ… իսկ ես ամեն բան հասկացա… որ դու խաղամոլ ես… ու երբեք չես պարտվում… Իսկ ես, որ միշտ լավ խաղացող եմ եղել, պարտվեցի քեզ… խայտառակ հաշվով պարտվեցի այն առավոտ, երբ առաջին ու վերջին անգամ հանդիպեցինք… Խաղասեղանին իմ հաջորդ օրն էր դրված… տարար… եկող բոլոր օրերը տարար…

Երեխա ժամանակ սիրում էի նայել անձրեւից հետո գոյացող խխունջներին, խաղալ նրանցով… տուն էի բերում…

Դու էլ խխունջ էիր, որին հանդիպեցի իմ կյանքի երկար անձրեւներից հետո… բայց քեզ չբերեցի իմ տուն… չէի էլ ուզում… ես քեզ սիրում էի այնտեղ, որտեղ կայիր, ու իմ տունն էլ դատարկություն է սիրում…

***

Ժամանակը վերքեր է բուժում, ամեն բան իր տեղն է գցում, միայն սպասել է պետք… Մարդիկ սովոր են ամեն ինչ թողնել ժամանակին, երբ ելք չկա… Ժամանակն է այն միակն, ում ուսերին ենք բարդում մեր կեղտերն ու վաղվա մաքուր օրը, որը սովորության համաձայն, չի գալիս… Դու էլ ժամանակի մասին մի հիմարություն հորինեցիր ու թողեցիր ինձ մեր առաջին հանդիպման վայրում` այն կամուրջի տակ, որտեղ ամեն օր մեկն իրեն նետում էր` հասկանալով, որ ժամանակ կոչվածը սրտի մխիթարանք է միայն… Այդ ժամանակ քո գնալը սովորական էր ու անցավ: Ընդամենը կամուրջին էի նայում ու հասկանալ փորձում, թե մարդկանց որտեղից նման բարձրությունից նետվելու համարձակություն (ես իմ չորրորդ հարկի պատուհանից երբեք չեմ ծխել)… Շներով կանայք շեղում էին քեզնից (էդ էլ երկրորդ ֆոբիաս), բայց ինչ էլ լիներ, թեկուզ հայտնվեի մոլորակի ամենաբարձր կետում ու այնտեղ լինեին երկրի երեսի բոլոր կատաղի շները, մեկ է, այդ պահին աշխարհն ինձ համար չարաճճի աչքերիդ ու առավոտյան քամու ձայնը խլացնող զրնգուն ծիծաղիդ մեջ էր ամբողջանում… Ու անգամ այդ ժամանակ ես գիտեի, որ մեջքիցս խփելու ես…

—         Ես հասկանում եմ քո վիճակը, հավատա, ես էլ եմ լավ օրեր ունեցել, բայց դու էլ պիտի հասկանաս, որ էս ամենը շարունակություն չունի… Գուցե հիմա մեղադրես ինձ, հիմա քեզ ամենավատը թվամ, բայց կանցնի ժամանակ ու կհասկանաս, որ ես ճիշտ եմ եղել, հետո շնորհակալ կլինես ինձ… Սա ժամանակաշրջան էր, շատ լավ ժամանակաշրջան… Ամեն մեկս մեր միսիան կատարեցինք… Ես քեզ հրաժեշտ չեմ տալիս… Մենք հաճախ կխոսենք…

… Աղջիկ ջան, հո դու պարանոյիկ չե՞ս, ես քեզ համար չեմ խելագարվել, որ հետո անհետանաս, ես էլ շնորհակալ լինեմ… Ես միսիա կատարող չեմ,ու ոնց տեսնում ես գնալուդ համար ոչ մի կերպ շնորհակալ չկարողացա լինել…

Հետո էլի ժամանակ պիտի անցներ, ու պիտի վերջին անգամ ամեն մեկս մեր բաժին կապիկությունն անեինք… ու ամեն բան պիտի վերջանար… որ էլի անձրեւներ սկսեին… խխունջ չծնող անձրեւներ…

—         Կներես, եթե ցավացրել եմ քեզ…

Ցավեցնե՞լ… ո՞նց ոչինչ չհասկացար…

Չես ցավացրել,- ասացի… Ստեցի…

Գնալուդ օրը սարսափելի չէր, ինչպես նաեւ հաջորդող մի քանի օրերը… Ես այդ ժամանակ չէի գիտակցում, որ չկաս (դու էիր համոզել, որ կաս)… Ամեն բան իմ կյանքում արագ է կատարվում, ու դու բացառություն չէիր… Դու էլ արագ կատարվեցիր… Ես քեզ չէի հաշվարկել… Իսկ երբ հասկացա  գլխիս եկածը, արդեն ուշ էր…

—         Մի քիչ մոտիկ լինեիր, գայիր, միասին քայլեինք, նենց կայֆ անձրեւ էր, ժամերով քայլել եմ:

—         Մի քիչ մոտի՞կիմ մոտից քո մոտ հինգ րոպե էր

—         Լավ, անցած լինի, արի բալկոն դուրս գանք, կոֆե խմենք` դառը կոֆե :

—         Ի՞նչ բալկոն :

—         Ես` իմ, դու` քո :

Անընդհատ ինձ հետ եղող աչքերիդ մեջ սպանվում է ամեն միտք ու մտածմունք… Ընդհանրապես, մինչեւ հիմա ամեն անգամ տուն վերադառնալիս` նույն բանն է մտքիս գալիս… Դու դատարկել ես այն տունը, որտեղ երբեք չես եղել… Հնարավոր չի, չէ՞… ՊՐԱԿՏԻԿՈՐԵՆ (ինչքան էիր էդ անտեր բառն օգտագործում)

Եկավ մի պահ, երբ քեզ դուր էր գալիս իմ լինելը, հետո մի ուրիշ պահ, երբ խանգարում էի քեզ… Հետո մեկ ուրիշը, երբ մենք հեռացանք իրարից… Դու ինձ հասկացրիր, որ ավելորդություն եմ, ու դա այնքան քնքուշ հասկացրիր, որ չհասկացա… Հիմա փորձում եմ հասկանալ, թե որքանով եմ մաքուր եղել քեզ հետ, ու որքանով ես դու մաքուր եղել, ու որքանով ես հիմա մաքուր, երբ չկաս… Ու վերջապես, ի՞նչ է լինելու վաղը… Գուցե տուն վերադառնամ… ու համոզեմ փոքրիկիս, որ ների այն բոլոր օրերը, որ գողացել եմ նրանից… ամեն բան պատմեմ նրան… հետո նրանից եկող լույսը կկուրացնի ինձ… ու ձայն կլսեմ.

—         Չէ, հայրիկ, դու վիժվածք չես… Տականք չես դու, հայրիկ…

Միայն ձայնն է, ոչինչ չեմ տեսնում…

—         Դու աշխարհի ամենալավ հայրիկն ես, մայրիկն է ինձ այդպես ասել…

—         Մայրիկդ խաբել է քեզ, փոքրիկս :

—         Չէ, հայրիկ, մայրերը չեն խաբում… Քո մայրիկը քեզ խաբե՞լ է :

—         Չէ, սիրելիս, չի խաբել, երբեք չի խաբել :

—         Հիշու՞մ ես, հայրիկ, մի ժամանակ դու ինձ հեքիաթ էիր պատմում ամեն գիշեր :

—         Հիշում եմ… Բայց հետո, երբ դու քնում էիր, ես իմ հեքիաթի հետեւից էի վազում…

—         Քո հեթիաթի՞… Դա ի՞նչ հեթիաթ է, հայրիկ :

—         Այդ հեքիաթը, հրեշտակս, մեծերի համար է… Գուցե պատմեմ, երբ մեծանաս :

—         Դու՞ ես հորինել այդ հեքիաթը :

—         Չգիտեմ… ոչինչ չգիտեմ…

… Օրերն արագ են անցնում… Սիրտս տեղի է տալիս ամեն անգամ, երբ մի բան եմ լսում քո մասին… Չեմ հասկանում` ինչ տեղի ունեցավ այն առավոտ, ինչու՞ դա եղավ միակ առավոտը… Ինչու՞ ասացիր, որ դու իմ ընկերն ես… ո՞նց չհասկացար, որ ես ընկերներ մնալու համար չէի կռվում… ու ընդհանրապես, մի տեսակ մոտս չի ստացվում էդ <<լավ ընկերներ մնալը>>… Ուղղակի ասեիր, որ ուզում ես` անհետանամ…

… Ամեն ինչ թողեցի խաղասեղանին… Բոլոր երազանքներս, քո մասին ապրածս օրերն ու… խխունջը, որին այդքան սպասել էի… Ոչինչ պետք չէ… Միայն մի բաժակ դառը սուրճ պատշգամբում… ես` իմ, դու` քո… Ու ամեն բան լավ է լինելու… ժպտալու ես… իսկ իմ փոքրիկը մեծանալու է ու հասկանալու, որ իր հայրն անսովոր խելագար էր, ոչ թե սովորական վիժվածք…

Մարտի 23-ին

1mancomedyՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ.

մարտի 23-ին` ժամը 19:00-ին, 12 club-ում տեղի կունենա CLUBNIK one man comedy show-ի հերթական ներկայացումը: Տոմսերը պատվիրեք նախապես` զանգահարելով 055 567-234 հեռախոսահամարին:

Տոմսի արժեքը` 5.000 դրամ:

Հասցեն` Աբովյան 41:

CLUBNIK SHOW(soon)

1mancomedyՄարտի 9-ին ՕՊԵՐԱ ակումբում տեղի ունեցավ  CLUBNIK one man comedy շոու-ներկայացման պրեմիերան:

Շատ շուտով կսկսեն ընթացիկ ներկայացումները: Առավել մանրամասն կտեեկացնենք մոտ օրերս:

Հատված ՈՐԲԱՆՈՑ անավարտ վեպից

vorbanotsՀայրենիքը խռխռում էր հոգեվարքի մեջ… Ձայները, որ լսում էի, մեռնող երկրի ձայներն էին, սպանվող պետականության ու խորտակվող գաղափարների ձայները… Մեռած գաղափարի ձայնը..
Թումանյան փողոցում իմ վարձած մեկսենյականոցից ձայները լսելի էին: Ձայն չէր… աղմուկ էր, սարսափելի աղմուկ… որպիսին երբեք չէի լսել… Բարձրախոսի խշխշոցի միջից միայն հրամայական ձայներանգ էր լսվում…
Չէի կենտրոնանում, պիտի հոդված վերջացնեի… Երկու-երեք անհաջող փորձ արեցի, ոնց որ թե մտքերս ի մի էին գալիս, երբ դուռը թակեցին. Ֆրեդն էր:

— Տեսել ե՞ս` քաղաքում ինչ ա կատարվում,- հարցրեց:
— Չէ,- ասացի:
— Որտեղի՞ց տեսնես, փակվել էս չորս պատիդ մեջ… Օպերայի հայաթում խփոցի ա:
— Ո՞վ ա խփում:
— Ժողովուրդն ու միլիցեքը:
— Միլիցեն ժողովուրդ չի՞:
— Լավ,- ասաց,- դրա վախտը չի, գալիս ե՞ս գնանք:
— Գնանք, ի՞նչ անենք:
— Ո՞նց ինչ անենք,- զարմացավ,- մեր երկիրը չի՞:
— Հա, մեր երկիրն ա: Կոֆե կխմե՞ս:
Ֆրեդի հետ սուրճ էինք խմում, մտքովս էլ չէր անցնում, որ այդ օրը սեփական աչքերովս սեփական երկրիս պարտությունն եմ տեսնելու… Չէի պատկերացնում, որ այդ օրն առաջին անգամ <<պայքար>> բառից նողկալու եմ… սիրտս խառնելու է ամեն մի տաք խոսքից առ հայրենիք…

… Դուրս եկանք ու քայլեցինք դեպի Ազատության հրապարակ… Ինչ էլ անուն են դրել… Ամեն կերպ կարելի է կոչել այն… ցանկացած անունով, միայն ոչ էդպես… Սա Ազատության հրապարակ չի… Սարսափների, հիվանդ ու տենդոտ ամբիցիաների հրապարակն է սա, մոլորության ու կորուստների հրապարակը…

Մենք բոլորից հեռու էինք կանգնած` բավականին հեռու… Մեր կողքին մի քանի ոստիկաններ էին ու մի քանի կանայք… Հարթակը չէր երեւում, միայն ձայներ էին լսվում, չկայացած ու կիսատ մնացած <<առաջնորդի>> ձայնը… Խոսքերը չէ, ձայնը միայն… Ֆրեդն ինձ համոզում էր, որ դա նվիրական պահ է երկրի համար… նվիրական… չէ մի… Տեսնում էի կողքիս բոլոր <<նվիրյալներին>>… բոլորին… <<պիվի շշով>> հրապարակ եկած նվիրյալներին, <<գաղափար>> կոչվող եսիմինչի համար ոստիկան սպանողին, պետությունը երկու մասին կիսողին, հանուն էդ <<նվիրական գաղափարի>> խանութ թալանողին… ու <<առաջնորդին>>, որ բոլորից ավելի հանգիստ է քնել այդ գիշեր…

… Կանգնած էինք, երբ մոտեցավ նախկին գործընկերս…
— Ում ասես կարելի էր հանդիպել էստեղ, մենակ ոչ քեզ,- ասաց թեթեւ ժպտալով ու ավելացրեց,- աչքերիս չեմ հավատում…
— Պատահական եմ էստեղ,- ասացի:
— Արդարանում ե՞ս,- ծիծաղեց:
— Չէ, ինչի՞ պիտի արդարանամ:
— Ես էլ եմ պատահական, անցնում էինք տղերքի հետ, հետաքրքրեց, մոտեցանք:
— Իսկ ինձ չհետաքրքրեց,- ասացի ավելի կտրուկ:
— Չէ, դու լուրջ արդարանում ես…
Տհաճ էր հանդիպումը… ոչ մեկի հետ խոսելու ցանկություն չունեի… Մի քանի րոպե լուռ կանգնեցինք, հետո Ֆրեդին ասացի, որ տուն եմ գնում… Ֆրեդը մնաց հրապարակում…

… Դեպի տուն ճանապարհը գրեթե վազելով անցա, միայն ոտքերիս տակ էի նայում, չէի ուզում մարդկանց աչքերը տեսնել…
Համակարգիչը միացրի, մի քանի տող գրեցի անավարտ հոդվածից… չստացվեց… ոչ մի բան չստացվեց… Ժամեր առաջ կիսատ թողած սուրճս գլուխս քաշեցի ու նստեցի հեռուստացույցի առաջ… Քոչարյանը քաղաքում արտակարգ դրություն հայտարարեց…
Ֆրեդին էր պետք զանգել… անհանգիստ էի… նա երեխայի պես հավատում էր, որ հանուն իր պետության է կանգնած այդ հրապարակում…

ՄԱՀԱՄԵՐՁԸ նորից գրախանութներում

ՄԱՀԱՄԵՐՁԲոլոր այն ընթերցողների խնդրանքով, ովքեր չէին հասցրել կարդալ <<Մահամերձ>> վեպը, գիրքը վերահրատարակվել է խիստ սահմանափակ քանակությամբ: Գիրքը դեռեւս վաճառվում է ՄԻԱՅՆ <<Նոյյան տապան>> գրախանութում (Հանրապետության հրապարակի հարեւանությամբ):

Մինչեւ մարտի 1-ը գիրքը վաճառվում է նախկին 5.000 դրամի փոխարեն 2500 դրամով:

18+ ԳՐՔԻ ՎԱՃԱՌՔՆ ԱՆՉԱՓԱՀԱՍՆԵՐԻՆ ՉԻ ԽՐԱԽՈՒՍՎՈՒՄ

Սիրելի ընթերցողներ

electionՍիրելի ընթերցողներ, ստանում եմ տասնյակ նամակներ, որ իմ կայքում հրապարակված տվյալները չեն համապատասխանում այն տվյալներին, որոնց իրենք տիրապետում են (թե որտեղից են տիրապետում, չգիտեմ): Մի նամակում էլ գրված էր, որ ես ներկայացնում եմ <<իշխանությունների տվյալները>>:

Պատասխանում եմ բոլոր նամակագիրներին:

Kostandyan.net-ում հրապարակվում են միայն  Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից տրամադրված պաշտոնական տվյալները: Այլ տվյալներ (եթե այդպիսիք կան) , ներկայացնելու իրավունք ոչ ես, ոչ էլ որեւէ մեկն իրավունք չունի: Kostandyan.net ամեն օր այցելում են հարյուրավոր մարդիկ, բացի պաշտոնական տվյալներից այլ տվյալ կամ ենթադրություն ներկայացնելը կլինի ուղղակի անպատասխանատու արարք, իսկ պաշտոնական տվյալ տրամադրում է միայն ԿԸՀ-ն:

 

Հ.Գ. Kostandyan.net-ը լրատվական ուղղվածություն չունի, ընտրությունների լուսաբանումն ընդամենը մեր ցանկությունն է:

Րաֆֆի Հովհաննիսյանի շտաբը համաձայն չէ exit poll-ի արդյունքներին

Աղբյուրը` blognews.am

Րաֆֆի ՀովհաննիսյանԵրեւան: Մեդիամաքս: ՀՀ նախագահի թեկնածու Րաֆֆի Հովհաննիսյանի շտաբի խոսնակ Հովսեփ Խուրշուդյանը մեկնաբանել է քիչ առաջ հայտարարված exit poll-ի նախնական արդյունքները, որոնց համաձայն իրենց թեկնածում ստանում է ձայների 32 %-ը, իսկ գործող նախագահ Սերժ Սարգսյանը`58 %: 

Մեդիամաքս-ի հետ զրույցում Հովսեփ Խուրշուդյանն ասել է, որ «Րաֆֆի Հովհաննիսյանին ու Սերժ Սարգսյանին տեղերով շփոթել են»:

«Րաֆֆի Հովհաննիսյանին ու Սերժ Սարգսյանին տեղերով են շփոթել` կամ միտումնավոր, կամ վճարի դիմաց: Իրականում, Րաֆֆի Հովհաննիսյանը 58%-ից շատ ավելի ձայներ է հավաքել», — ասել է Հովսեփ Խուրշուդյանը Մեդիամաքս-ին:

The Gallup international-ի անցկացրած Exit poll-ի արդյունքները

gallup

 

 

 

 

Ավարտվեցին ՀՀ վեցերորդ նախագահական ընտրությունները:

Armnews-ի պատվերով The Gallup international-ի անցկացրած Exit poll-ի արդյունքները հետևյալն են՝

Սերժ Սարգսյան- 58%
Պարույր Հայրիկյան- 3%
Անդրիաս Ղուկասյան-1%
Հրանտ Բագրատյան- 3%
Արման Մելիքյան- 1%
Րաֆֆի Հովհաննիսյան- 32%
Վարդան Սեդրակյան- 1%
Փչացրել են քվեաթերթիկը-1%

ՈՐԲԱՆՈՑ

ՈրբանոցՔեզ լույս աշխարհ չէին բերել, տղա, քեզ ունեցել էին` իբրեւ հերթական ու սովորական… Դրա համար քո կյանքը երբեք ժամանակ չի ունեցել… Քո կյանքն աղբանոցից հավաքած դատարկ շշերի ժամանակագրություն է… Շշեր, որոնցից մեկի տակ` ներսի կողմից, դու ես շնչում…

Երբ բոլորը դպրոց էին գնում, դու քո աղբանոցում էիր, բայց դու ավելի խելացի ես, քան այդ բոլորը, դու քո շշերը հաշվելով ավելի հեշտ յուրացրիր կյանքի դասերը` թեկուզ անկոշիկ… Ձմեռ պապն էլ չեկավ քո աղբանոց, ոչ մի անգամ չեկավ… Էդ տականքը լավ գիտի`ուր է գնում ու ինչի համար, չնեղվես… Դու որբ չես, որբը մենք ենք, որ քո ձեռքից բռնեցինք ու դուրս շպրտեցինք կյանքից… ու մեր ապրած շքեղ որբանոցը քո աղբանոցի մի շիշն էլ չարժե… Դու մտածելու ոչինչ չունես… Դու հաղթել ես որբանոցի կռվում…

Մի կռվիր սրանց հետ, մի պահանջիր քեզ պարտք մնացած մանկությունը, նրանց խիղճը մաքուր է քո առաջ… որովհետեւ մաքուր է մնում այն, ինչ չես օգտագործում… Մի նույնացիր նրանց հետ, շշերդ մի մսխիր, արյունդ մի խառնիր խառնամբոխի կռվին… Դու կարող ես չվաճառել երազանքներդ, ես հավատում եմ… Հավատում եմ, որ ոտաբոբիկները չեն մասնակցում էժանագին աճուրդների…

… Դու շարունակիր ապրել քո կյանքը քո շշերում, հետո, մի անարեւ ու տգեղ օր, տարիներով հանձնածդ շշերի ամբողջ գումարով մի մեծ ու ճոխ հոգեհանգիստ կանես… կոշիկ ունեցողների թաղումը… ու բոլորը կտեսնեն դա… ու էլ ոչ մի մանկություն չի կողոպտվի… ու երեք խնձորը երկնքից կընկնի գոնե մի անգամ… ու ոչ մի նորածնի կյանք չի խեղվի… իսկ դու… դու կապրես, փոքրիկ խելագար, կապրես քո աղբանոցում, որտեղ շշեր կան… Շշեր, որոնցից մեկի տակ` ներսի կողմից, դու ես շնչում…

Կրակել են Պարույր Հայրիկյանին

ՀայրիկյանՏպագրիչների 9 հասցում, հունվարի 31-ին, ժամը 23.30-ի, նախագահի թեկնածու, ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանի տան դիմաց, նրա նկատմամբ մահափորձ է կատարվել: Դեպքի վայրում աշխատում են  իրավապահ մարմինները: Այնտեղ էր նաեւ ոստիկանապատ Վլադիմիր Գասպարյանը: Պարույր Հայրիկյանին տեղափոխել են «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն: Հայրիկյանի կյանքին այս պահին վտանգ չի սպառնում: Մաղթում ենք շուտափույթ ապաքինում:

Աղքատներին երջանկացնող իշխանություն եմ ուզում.ՄԱՐԿԵՍ

ՄարկեսՄԱՐԿԵՍԻ ԱՄԵՆԱՈՒՇԱԳՐԱՎ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ

Երբեք, ոչ մի դեպքում չեմ մոռանա, որ ես արակատակացի համեստ հեռագրիչի տասնվեց որդիներից մեկն եմ ընդամենը եւ ուրիշ մեկը չեմ լինի : Վերջին տասնհինգ տարում իմ ուսերին ծանրացավ փառքի բեռը, ինչին ես ամենեւին չեմ հետամտել : Այդ օրվանից ինձ համար ամենադժվար գործն իմ անձնական կյանքը պաշտպանելը եղավ :  Ինձ, սակայն, հաջողվեց այն պաշտպանել մեծ կորուստների եւ սահմանափակումների գնով : Եվ, այնուամենայնիվ, իմ կյանքում կարողացա պահպանել այն, ինչն ինձ համար ամենակարեւորն է աշխարհում` իմ երեխաների ու ընկերների սերը :

Ես շատ եմ ճանապարհորդում, եւ այդ ուղեւորությունների հիմնական նպատակը ամենամտերիմ ընկերներիս հետ հանդիպելու ցանկությունն է, որոնք ի դեպ, այնքան էլ շատ չեն : Այդ հանդիպումները միշտ անմոռաց են, քանզի միայն ընկերներիս շրջապատում եմ զգում, որ ես ես եմ : Համենայն դեպս, ինքս ինձ համարում եմ իմ ընկերների ամենահավատարիմ ընկերը եւ խորապես համոզված եմ, որ նրանցից ոչ մեկն ինձ այնքան ուժեղ չի սիրում, ինչպես ես եմ սիրում նրանցից այն մեկին, որին ամենաքիչն եմ սիրում :

—         Քո եւ երկու որդիներիդ հարաբերությունները հրաշալի են : Ո՞րն գաղտնիքը :

—         Երեխաներիս հետ իմ հարաբերություններն, իսկապես, հրաշալի են, այն նույն պարզ պատճառով, որի մասին արդեն ասացի, երբ խոսք եղավ ընկերներիս առնչությամբ : Որքան էլ անտրամադիր, զբաղված, ցրված լինեմ, որքան էլ ինքս ինձ հոգնած զգամ, միշտ ժամանակ կգտնեմ երեխաների հետ զբաղվելու, նրանց հետ զրուցելու համար : Միշտ է այդպես եղել` նրանց ծննդյան ժամանակվանից : Հենց երեխաները սկսեցին ինչ-որ բան հասկանալ, մեր տանն անխախտ կանոն հասատվեց` բոլոր որոշումներն ընդունել միայն ընդհանուր համաձայնությամբ : Մենք ամեն ինչ որոշում ենք չորսով : Այդպես եմ վարվում ոչ թե սկզբունքի համար եւ ոչ թե այն պատճառով, որ այդպես ավելի լավ է կամ ավելի վատ : Պարզապես, երբ երեխաները մեծացան, ես այն եզրակացության եկա, որ իմ իսկական կոչումը հայր լինելն է : Օգնել կնոջս` մեծացնելու երկու երեխաներիս, ահա լավագույնը, որ զգացել եմ կյանքում : Ընդհանրապես իմ լավագույն ստեղծագործությունները գրքերս չեն, այլ իմ երեխաները :

—         Դու նրանց իրազեկ դարձնում ե՞ս քո հիմնախնդիրներին :

—         Եթե մեծ բարդություներ ունեմ, դրանց մասին խոսում եմ կնոջս` Մերսեդեսի, եւ երեխաներիս հետ : Եթե դրանք շատ մեծ են, գուցե կիսվում եմ նաեւ ընկերներիցս մեկնումեկի հետ : Բայց եթե դրանք չափազանց մեծ են, գերադասում են ոչ մեկին չասել : Մասամբ այն պատճառով, որ անհարմար եմ զգում, մասամբ էլ այն պատճառով, որ չեմ ուզում լրացուցիչ հոգսերով ծանրաբեռնել Մերսեդեսին, երեխաներիս կամ ընկերներիցս որեւէ մեկին : Մերսեդեսը համբերատարորեն դիմացավ իմ բազմաթիվ տարօրինակություններին : <<Հարյուր տարվա մենություն>> վեպն սկսելուց մի քանի ամիս առաջ մեքենա գնեցի : Այնուհետեւ այն գրավ դրեցի եւ դրամը տվեցի կնոջս` ենթադրելով, թե դա կբավականացնի գիրքը գրելու մոտավորապես վեց ամսվա ընթացքում : Բայց <<Հարյուր տարվա մենությունը>> գրելու համար ինձ պետք եղավ մեկուկես տարի : Երբ դրամը վերջացավ, նա ինձ ոչինչ չասաց : Ավելին` ինձ համար մինչեւ հիմա գաղտնիք է մնում, թե ինչպես է նա կարողացել համոզել մսագործին, որ պարտքով միս տա, հացավաճառին, որ հաց տա,եւ ինչպես է համոզել տանտիրոջը, որ նա ինն ամիս չվերցնի բնակվարձը : Այդ ամենը նա էր հոգացել,եւ ես ոչ մի հոգս չեմ ունեցել : Եվ երբ գիրքն ավարտեցի, հենց նա մի օրինակը փոստով ուղարկեց <<Սուրամերիկանա>> հրատարակչություն : Մի անգամ նա խոստովանեց, որ վեպը փոստ տանելիս մտածել է. <<իսկ ի՞նչ կլինի, եթե հանկարծ պարզվի, որ գիրքը չի ստացվել :

—         Խոսենք գրողական արհեստի մասին : Չէի՞ր կարող թվարկել այն մարդկանց անուններն, ումից սովորել ես :

—         Ամենից առաջ պետք է նշեմ տատիս : Տատիս պատմությունների մոգական աշխարհը գերում էր ինձ, ես դրանց մեջ խորանում էի հիմնովին, ես ապրում էի այդ աշխարհում : Բայց գիշերն այն ինձ խորը սարսափ էր ներշնչում : Նույնիսկ հիմա, երբ հարկ է լինում գիշերել աշխարհի մյուս մասի որեւէ հյուրանոցում, երբեմն կեսգիշերին արթնանում եմ սարսափից` ինքս ինձ մենակ զգալով մթության մեջ : Իսկ պապս, ընդհակառակը, ինձ համար հանգստության մարմնացում էր` տատիս աշխարհի երեւակայությանն ամենեւին չենթարկվող : Միայն նա էր ի վիճակի ցրել իմ վախը, եւ միայն նրա կողքին էի ինքս ինձ պինդ զգում, հողի վրա երկու ոտքով կանգնած : Հիմա եմ մտածում, թե տարօրինակ է, որ ցանկանալով ամեն ինչով նմանվել պապիս (լինել քաջ, վստահ ուժերիս վրա, սթափ հայացք գցել շրջապատին), ես,այնուամենայնիվ, չկարողացա հաղթահարել տատուս պատմությունների աշխարհի պատուհանից ներս նայելու գայթակղությունը: Ամենաաներեւակայելի բաներն անվրդով տոնով պատմելու այնպիսի հրաշալի ունակություն ուներ տատս, որ թվում էր, թե ամեն ինչ տեսել է սեփական աչքերով: Ես խորապես համոզված եմ, որ հենց այդ անվրդովությունն ու կերպարների հարստությունն էին նրա պատմություններին այդպիսի ճշմարտանմանություն հաղորդում: <<Հարյուր տարվա մենությունն>> ստեղծելիս օգտագործել եմ տատիս մեթոդը:

—         Այդ նա՞ է ազդել գրող դառնալու քո որոշման վրա :

—         Ոչ : Ոչ թե նա, այլ Կաֆկան, որն իր պատմությունները գերմաներեն պատմում է նույն ոճով, ինչ տատս : Տասնութ տարեկան հասակում կարդացի <<Կերպարանափոխությունը>> եւ հասկացա, որ գրող կլինեմ : Երբ իմացա, որ Գրեգոր Զամզան մի անգամ առավոտյան արթնացավ իր անկողնում` հսկայական միջատ դարձած, ինքս ինձ ասացի. <<Երբեք չէի մտածի, որ կարելի է այդպես գրել : Իսկ քանի որ դա այդպես է, ապա գրելը հետաքրքիր է>> :

—         Իսկ ինչո՞վ գրավեց քեզ ադ զբաղմունքը : Ամենաաներեւակայելի իրավիճակներ հորինելու անսահմանափակ հնարավորություններո՞վ :

—         Անսպասելիորեն հայտնագործեցի, որ գրականության մեջ գոյություն ունեն այլ հնարավորություններ` դասագրքերում մեզ հրամցվող նեղ ու զուտ ռացիոնալիստական հնարավորություններից բացի : Սակայն շուտով համոզվեցի, որ չի կարելի հայտնագործել եւ հորինել ինչ ասես, քանի որ դա հղի է սուտը գրելու վտանգով, իսկ սուտը գրականության մեջ նույնիսկ ավելի է վտանգավոր, քան կյանքում : Ստեղծագործության ընձեռած թվացյալ ազատության ներսում գործում են ուրույն խիստ օրենքներ : Կարելի է դեն նետել ռացիոնալիզմի թզենու տերեւը, բայց անթույլատրելի է ընկղմվել քաոսի մեջ : Անթույլատրելի է իրեն հանձնել մինչեւ վերջ իռացիոնալիզմի իշխանությանը :

—         Այսինքն, ֆանտազիայի իշխանությանը՞ :

—         Հենց այդպես` անսահմանափակ երեւակայություն :

—         Դու այն չես ընդունում : Ինչու՞ :

—         Որովհետեւ գտնում եմ, որ երեւակայությունն ընդամենը իրականությունը վերափոխելու միջոց է, իսկ որպես ստեղծագործության աղբյուր միշտ ծառայում է ինքը` իրականությունը, անսահմանափակ երեւակայությունը կամ իրականության վրա չհենվող զուտ մտահղացումը ամենազզվելի բանն է աշխարհում : Երեւակայության եւ ֆանտազիայի միջեւ այնպիսի տարբերություն կա, ինչպիսին` մարդու եւ խոսող տիկնիկի միջեւ :

—         Կաֆկայից բացի ուրիշ ո՞ր գրողներն են քեզ օգտակար եղել գրողական վարպետության տեսանկյունից :

—         Հեմինգուեյը :

—         Սակայն դու նրան մեծ վիպագիր չես համարում :

—         Նրան մեծ վիպագիր չեմ համարում, բայց նա կարճ պատմվածքի անգերազանցելի վարպետ է : Կամ վերցնենք, օրինակ, նրա խորհուրդը, թե պատմվածքը այսբերգի նման պետք է հենվի իր այն մասի վրա, որը չի երեւում, այսինքն` վերլուծության վրա, մտորումների վրա, շարադրանքին անմիջականորեն չմասնակցող հավաքված նյութի վրա : Այո, Հեմիմնգուեյից սովորելու բան կա :

—         Գրինն էլ է քեզ ինչ-որ բան սովորեցրել :

—         Նա լավագույն գրողներից մեկն է, ես նրան շատ եմ կարդացել դեռ դպրոցական նստարանից : Նա ինձ սովորեցրեց հասկանալ արեւադարձային գոտիների գաղտնիքները : Գրականության մեջ իրականությունը պետք է լինի ոչ թե լուսանկարչական, այլ սինթետիկ, եւ գրողական վարպետության գաղտնիքներից մեկն այդ սինթեզի համար էական տարրեր գտնելու կարողությունն է : Գրեհեմ Գրինը գերազանց է տիրապետում շարադրելու բոլոր գաղտնիքներին, եւ ես շատ բան եմ սովորել նրանից : Նրա ոճաձեւերի ազդեցությունն առանձնապես նկատելի է <<Չարաբաստիկ ժամ>> վեպում : Գրեհեմ Գրինից բացի չգիտեմ ոչ մի գրողի, որի մասին միայն իր գրքերի հիման վրա կազմած կարծիքս այդքան համապատասխաներ նրա իրական կերպարին :

—         Իսկ ո՞ր հեղինակներին ես մշտապես վերընթերցում :

—         Քոնրադին, Սենտ-Էքզյուպերիին :

—         Ինչու՞ հենց Քոնրադին եւ Սենտ-Էքզյուպերիին :

—         Իսկ ինչու՞ են ընդհանրապես վերընթերցում այս կամ այն հեղինակին : Միայն մեկ պատճառով, որովհետեւ նա շատ է դուր գալիս : Եթե լուրջ խոսենք, ապա, թե Քոնրադի, թե Սենտ Էքզյուպերիի մեջ ինձ դուր է գալիս նրանց հատուկ եղանակը իրականությունն այնպես դիտելու, որ դա բանաստեղծական է երեւում նույնիսկ այն դեպքում, երբ կարող էր գռեհիկ թվալ :

—         Իսկ Տոլստոյը՞ :

—         Նրա ազդեցությունն ինձ վրա չեմ զգացել, բայց շարունակում եմ համարել, որ երբեւէ գրված վեպերից լավագույնը <<Պատերազմ եւ խաղաղությունն>> է :

—         Տարօրինակ է, որ քննադատներից ոչ մեկը քո ստեղծագործության մեջ երբեք չի հայտնաբերել քո թվարկած հեղինակների ազդեցությունը :

—         Բանն այն է, որ ես երբեք չեմ ձգտում ինչ-որ մեկին նման լինել : Ես ձգտում եմ խուսափել հենց այն գրողների ազդեցությունից, որոնք ինձ հատկապես են դուր գալիս :

—         Քո ստեղծած գրքերից ո՞րն է քեզ թվում ամենանշանակալին :

—         Եթե խոսենք գրական արժեքների մասին, ապա իմ գրքերից ամեննշանակալին,որը կարող է ինձ փրկել մոռացությունից, <<Պատրիարքի աշունն է>> :

—         Մի անգամ ասել ես, որ այդ վեպը գրելիս երջանիկ ես եղել, ինչպես երբեք, ինչո՞վ է դա բացատրվում :

—         Բանն այն է, որ <<Պատրիարքի աշունը>> այն գիրքն է, որը միշտ եմ ուզեցել եմ գրել, եւ որում, ի դեպ, ես առավելագույնս եմ խոստովանվել :

—         Այդ խոստովանությունը, բնականաբար, խորը թաքնված է ստեղծագործության կառուցվածքի մեջ :

—         Բնականաբար :

—         Դա մի գիրք է, որ առանձնապես երկար ժամանակ ես գրել :

—         Ամբողջ տասնյոթ տարի : Ես հրաժարվեցի երկու տարբերակից, մինչեւ կանգ կառնեի այդ մեկի վրա, որն ինձ բավարարեց :

—         Եվ այսպես, դա քո լավագույն ստեղծագործությու՞նն է :

—         Մինչեւ <<Հայտարարված մահվան խրոնիկան>> գրելը կարծում էի, թե իմ լավագույն վեպը <<Գնդապետին ոչ ոք չի գրում>> վեպն է : Ես այն փոփոխել եմ ինն անգամ, եւ ինձ թվում էր, թե դա իմ ստեղծագործություններից ամենակատարյալն է :

—         Եվ այնուամենայնիվ համարում ես, որ <<Հայտարարված մահվան խրոնիկան>> գերազանցե՞ց դրան :

—         Այո :

—         Ի՞նչ իմաստով :

—         Կարծում եմ, որ <<Հայտարարված մահվան խրոնիկայում>> ես հասել եմ իմ մտահղացման առավել ամբողջական իրականացման, ինչը նախկինում երբեք չեմ կարողացել անել : Նախորդ գրքերում թեման ինքն այնքան է իր հետեւից տարել ինձ, որ հերոսները սկսել են ապրել ինքնուրույն կյանքով եւ անել այն ամենն, ինչ կփչի իրենց խելքին :

—         Մինչեւ հերթական վեպն սկսելը գիտե՞ս արդյոք, թե ինչ տեղի կուենա յուրաքանչյու քո հերոսի հետ:

—         Միայն ամենաընդհանուր գծերով: Գիրքը գերելու ընթացքում ամենաաներեւակայելի բաներն են տեղի ունենում: Գնդապետ Աուրելիանո Բուենդիայի մասին առաջին միտքս հետեւալն էր. ինքս ինձ պատկերացրի մեր քաղաքացիական պատերազմների հերոսին, որը մահանում է ծառի տակ միզելու պահին:

—         Մերսեդեսն ինձ ասել է, որ դու ծանր էիր տանում գնդապետի մահը:

—         Այո: Ես գիտեի, որ մի անգամ ստիպված կլինեմ սպանել նրան: Գնդապետը շատ էր ծերացել, բայց դեռ շարունակում էր ստեղծել իր ոսկե ձկնիկներին: Եվ մի երեկո մտածեցի. <<Դե, հիմա նրա վերջն եկել է: Ես ստիպված կլինեմ նրան սպանել…>>: Գլուխը մինչեւ վերջ գրելով բարձրացա երկրորդ հարկ`Մերսեդեդսի մոտ: Երբ բարձրանում էի ստիճաններով, դողում էի: Իմ դեմքից կինս ամեն ինչ հասկացավ: <<Գնդապետը մահացա՞վ>>,- ասաց նա: Ես փռվեցի անկողնու վրա,եւ երկու ժամ լաց էի լինում:

—         Հետաքրքիր է, որ <<Հարյուր տարվա մենությունը>> երբեք չես հիշատակում քո լավագույն ստեղծագործությունների շարքում: Այնինչ շատ քննադատներ քո ստեղծագործության գագաթնակետն են համարում հենց այդ վեպը: Դու իսկապես ադքան չե՞ս սիրում <<Հարյուր տարվա մենությունը>>:

—         Այո: Նույնիսկ բանն այնտեղ հասավ, որ պատրաստ էի ֆիզիկապես ոչնչացնել այդ վեպը: Դրա ի հայտ գալուց հետո ամեն ինչ ինձ համար բոլորովին այլ տեսք ստացավ:

—         Ինչու՞:

—         Որովհետեւ փառքը գրեթե միշտ աղավաղում է իրականության զգացումը: Եվ, ավելացրած դրան, փառքը մշտական սպառնալիք է անձնական կյանքի համար:

—         Գուցե հաջողությունը, որ քեզ բերել է այդ վեպը, խանգարում է մնացած ստեղծագործություններդ գնահատելու՞ն:

—         Այդպես չէ: Ինչպես քեզ արդեն ասել եմ, <<Պատրիարքի աշունը>> գրական տեսանկյունից ավելի նշանակալից ստեղծագործություն է, բայց <<Պատրիարքի աշունում>> պատմվում է մենության մասին, որն իր հետ բերում է իշխանությունը, եւ ոչ թե առօրյա կյանքի մենության մասին, իսկ <<Հարյուր տարվա մենությունը>> վերաբերվում է մի մարդու կյանքին: Բացի այդ, այս վեպը գրված է եղել պարզապես իրադարձությունները հետեւողականորեն շարադրելու ձեւով, եւ ես կասեի,որոշ չափով մակերեսային ոճով… Ընդհանրապես, յուրաքանչյուր գրող միայն մի գիրք է գրում,չնայած` այն լույս է տեսնում բազմաթիվ հատորներով եւ տարբեր անվանումներով : Դա վերաբերում է եւ Բալզակին, եւ Քոնրադին, եւ Մելվիլին, եւ Կաֆկային եւ, բնականաբար, Ֆոլկներին : Գրքերից մեկը հաճախ այնքան է առանձնանում մյուսների ֆոնին, որ հեղինակը մեզ հատնի է լինում որպես ընդամենը մեկ գրքի` իր հիմնական ստեղծագործության հեղինակ:

—         Բայց եթե յուրաքանչյուր գրող ամբողջ կյանքում միայն մեկ գիրք է գրում, ապա ո՞րն է քո այդ մեկը : Գուցե Մակոնդոյի՞ մասին գիրքը :

—         Դու, ախր, գիտես, որ այդպես չէ : Միայն իմ երկու վեպերում` (<<Թափված տերեւներ>> եւ <<Հարյուր տարվա մենություն>>), ինչպես նաեւ <<Մայր Գրանդեի թաղումը>> ժողովածուից մի քանի պատմվածքներում է գործողութունը տեղի ունենում Մակոնդոյում:

—         Սակայն եթե դա Մակոնդոյի մասին գիրքը չէ, ապա ո՞րն է այն միակ գիրքը, որը գրել ես:

—         Մենության մասին գիրքը: Եթե հիշում ես, <<Թափված տերեւներ>> վեպի գլխավոր հերոսը մի մարդ է, որ ապրում եւ մահանում է բացարձակապես միայնակ: Այդպես մենակ է նաեւ գնդապետը <<Գնդապետին ոչ ոք չի գրում>> վեպից: Նա ունի միայն կին եւ մի աքաղաղ, որ յուրաքանչյուր ուրբաթ սպասում է թոշակին, որն այդպես էլ երբեք չի գալիս: Մենությունից տառապում է նաեւ <<Թափված տերեւների>> Ալքալդը:

—         Աուրելիանո Բուենդիայի եւ պատրիարքի նման:

—         Միանգամայն ճիշտ է: Մենությունը <<Պատրիարքի աշնան>> եւ, իհարկե, <<Հարյուր տարվա մենության>> հիմնական թեման է:

—         Ո՞րն է Բուենդիաների ընտանիքի մենության պատճառը:

—         Կարծում եմ` սիրո պակասը: Իմ գրքում ասվում է, որ խոզի պոչիկով Աուրելիանոն միակ Բուենդիան էր, որին հարյուր տարվա ընթացքում հղացել էին սիրո մթնոլորտում: Բուենդիաներն անկարող են սիրել. դա է նրանց մենության, նրանց դժբախտության գաղտնիքը: Մենության զգացումն ինձ համար տրամագծորեն հակառակ է համերաշխության զգացմանը:

—         Մի անգամ դու ասացիր, որ իշխանության մենությունը նման է գրողի մենությանը: Քեզ չի՞ թվում, որ փառքը եւ հայտնի լինելու հանգամանքը քո մեջ արթնացրել են քո պատրիարքի հոգեբանության խորքային ըմբռնումը:

—         Ես երբեք չեմ հավասարեցրել իշխանության մենությունը գրողի մենությանը: Ես, իրոք, ասել եմ, որ փառքի մենությունը նման է իշխանության մենությանը: Եվ շարունակում եմ համարել, որ ավելի մեծ մենության մատնող ուրիշ զբաղմունք չկա,քան գրողի աշխատանքն է: Չէ՞ որ երբ նստում ես գրելու, ոչ ոք ի զորու չէ քեզ օգնել : Ավելին, ոչ ոք ի զորու չէ հասկանալ, թե ինչ ես պատրաստվում անել: Այստեղ դու մենակ ես, բացարձակ մենակ մաքուր թղթի առջեւ: Ոչ մի կասկած չի կարող լինել. իշխանությունը պահպանելու ձգտումը եւ փառքից պաշտպանելու ձգտումը վերջին հաշվով նման են իրար: Ինչպես իշխանությանն, այնպես էլ փառքին հատուկ են շփման բացարձակությունը,մարդու մեկուսացումը ընթացիկ եւ հարափոփոխ իրականությունից: Այդ վտանգի գիատկցությունը, որը չէի էլ ունենա, եթե փառքի արժանացած չլինեի, ինձ շատ բանով օգնեց պատրիարքի կերպարը կերտելիս:

—         Անխուսափելիորեն հարց է առաջանում. ինչու՞ ես առանձնահատուկ հետաքրքրություն ցուցաբերում այդ թեմայի նկատմամբ:

—         Միշտ ենթադրել եմ, որ իշխանությունը մարդկային հնարավորությունների առավել լրիվ բացահայտման ուղի է բաց անում եւ այդ պատճառով բացահայտում է մարդուն իր ողջ էությամբ եւ իր ողջ ոչնչությամբ: Դա թեմա է, որն անխուսափելիորեն պետք է գրավի գրողի ուշադրությունը:

—         Իրականության այն մեկնաբանությունը, որը հանդիպում է քո ստեղծագործություններում, ամենից առաջ <<Հարյուր տարվա մենություն>> եւ <<Պատրիարքի աշունը>> վեպերում,մոգական ռեալիզմ է անվանվել: Կարծում եմ, որ եվրոպացի ընթերցողների համար դժվար չէ նկատել այն երեւույթների մոգականությունը, որոնց մասին պատմում են քո գրքերը, բայց նրանք հաճախ չեն հասկանում դրանք ծնող իրականությունը:

—         Այո, այդպես է, քանզի ռացիոնալիզմը նրանցից շատերին խանգարում է տեսնել, որ իրականությունը բաղկացած է ոչ միայն լոլիկի կամ ձվի գներից: Լատինական Ամերիկայի առօրյա կյանքը համոզիչ վկայում է, որ իրականությունը լի է ամնեատարբեր հրաշքներով… <<Մայր Գրանդեի թաղումը>> ժողովածուում ես նկարագրում եմ Հռոմի պապի արտասովոր ճանապարհորդությունը դեպի կոլումբիական գյուղ: Հիշում եմ, որ պապին ընդունող երկրի նախագահին պատկերել եմ ճաղատ ու հաստլիկ` ձգտելով,որ նա հնարավորին չափ քիչ նման լինի այն ժամանակվա մեր նախագահին (սա նիհար եւ բարձրահասակ էր): Այդ գրքի լույս աշխարհ գալուց տասնմեկ տարի անց Հռոմի պապն իսկապես այցով ժամանեց Կոլումբիա: Նախագահը, որն ընդունում էր նրան իմ պատմվածքի հերոսի նման ճաղատ եւ հաստլիկ էր: Գյուղացի մարդկանց գիտեմ, որ <<Հարյուր տարվա մենությունը>> կարդացել են չափազանց ուշադիր եւ մեծ հաճույքով, սակայն ընթերցելիս նվազագույն իսկ զարմանք չեն ապրել : Իմ վեպից նրանք  ոչ մի այնպիսի բան չէին իմացել, որը տեսած կամ լսած չլինեին իրենց կյանքում :

—         Այսպիսով, կարելի է ասել, որ քեզ վրա ամենաուժեղ ազդեցությունը գործել է Կոլումբիայի տարածաշրջանի աշխարհը` անհամեմատելի քո կարդացածով պայմանավորվածի հետ : Դա մի աշխարհ է, որտեղ դու ապրում ես, եւ որի անունից խոսում ես : Ինչպե՞ս է այն արտացոլվել քո գրքերում :

—         Կարծում եմ, որ Կարիբյան ծովի երկրների աշխարհն ինձ սովորեցրել է այլ կերպ նայել իրերին : Ուզում եմ ասել, որ նա ինձ սովորեցրել է հրաշալիի տարրերն ընդունել որպես մեր առօրյա կյանքի բաղադրամաս : Կարիբյան ավազանի աշխարհը միանգամայն արտասովոր աշխարհ է, եւ ես կարծում եմ, որ մոգական գրականության առաջին ստեղծագործությունը <<Քրիստափոր Կոլումբոսի օրագիրն>> է` ֆանտաստիկ բույսերի եւ հեքիաթային երկրների նկարագրությունը : Մարդկային ռասսաների այն սինթեզը եւ այն հակադրությունները, որոնցով լեցուն է Կարիբյան աշխարհը, ինքնատիպ բնույթ ունեն : Ես եղել եմ Կարիբյան ծովի բոլոր կղզիներում : Տեսել եմ գլուխները ոսկեգույն գլխաշորով ծածկող մուգ դարչնագույն կանաչակն մուլատուհիների, տեսել եմ չինացիների, որոնց երակներում ոչ քիչ հնդկացիական արյուն է հոսում, տեսել եմ բրոնզամաշկ հնդիկների : Մի կողմից տեսել եմ փոշեկոլոլ ու արեւախանձ խղճուկ գյուղեր, քամու ահարկու պոռթկումներից փլվող աղքատիկ հյուղակներ, մյուս կողմից` մգացված ապակիներով հսկայական երկնաքերեր եւ ծիածանի գույներն ունեցող խաղացկուն ծով : Ընդհանրապես, երբ ես սկսում եմ խոսել Կարիբյան ծովի երկրների մասին, ինձ հանարվոր չէ կասեցնել : Դա ոչ միայն աշխարհ է, որն ինձ գրող է դարձրել, այլեւ աշխարհի միակ վայրն է, որտեղ ինքս ինձ օտարական եմ զգում :

—         <<Թափված տերեւներ>> եւ <<Հարյուր տարվա մենություն>> վեպերի միջեւ ընկած ժամանակահատվածում դու գրել ես <<Գնդապետին ոչ ոք չի գրում>>, <<Չարաբաստիկ ժամ>>, <<Մայր Գրանդեի թաղումը>> գրքերը : Բոլոր այդ ստեղծագործութունները եղել են անսպասելիորեն ռեալիստական, սթափ, լեզվով ու կառուցվածքով խստաոճ, դրանցում չես հայտնաբերի մոգականություն, կամ հիպերբոլա : Ինչպես բացատրել նման փոփոխությունը :

—         <<Թափված տերեւները>> գրելու ժամանակ համոզված էի, որ ցանկացած լավ վեպ պետք է լինի իրականության բանաստեղծական փոխակերպությունը : Քեզ հայտնի է, որ այդ գիրքը լույս տեսավ Կոլումբիայում, արյունոտ քաղաքական ռեպրեսիաների շրջանում : Կարդալով վեպը` բարեկամներս դաժան կշտամբանքներ էին ուղղում իմ հասցեին : <<Սա վեպ է, որը ոչինչ չի մերկացնում>>,- ասում էին նրանք : Գրականության հանդեպ նման մոտեցումը ես համարում եմ չափազանց պարզունակ եւ սխալ : Բայց այն ժամանակ այդպիսի դատողություններն ինձ ստիպեցին դիմել իմ երկրի անմիջակամն իրականությանը եւ ժամանակավորապես հրաժարվել ստեղծագործության վերաբերյալ ունեցած իմ նախնական հայցքներից : Բարեբախտաբար նորից վերադարձա դրանց` չնայած այդ բոլոր մտորումները քիչ մնաց ինձ հասցնեին մտագարության : <<Գնդապետին ոչ ոք չի գրում>>, <<Չարաբաստիկ ժամ>>, <<Մայր Գրանդեի թաղումը>> ժողովածուի շատ պատմվածքները ստեղծագործություններ են, որոնք կյանքի են կոչվել կոլումբիական իրականությամբ : Դրանց ռացիոնալիստական կառուցվածքը պայմանավորված է իրենց բովանդակության բնույթով : Ամենեւին չեմ ափսոսում, որ դրանք գրել եմ, սակայն գտնում եմ, որ պատկանում են այն ստեղծագործությունների տեսակին, որոնք ստեղծվում են որոշակի նպատակով եւ առաջրկում են որոշ չափով ստատիկ եւ սահմանափակ ռեալիստական աշխարհընկալում : Որքան էլ լավ կամ վատ թվան այդպիսի գրքերն առաջին հայացքից, դրանք միշտ ավարտվում են վերջին էջում : Նման գրքերը նեղ են նրանցից, որոնք ես ի վիճակի եմ գրել :

—         Ի՞նչը քեզ ստիպեց փոխել ընթացքիդ ուղղությունը :

—         Երկար մտորումներն իմ սեփական աշխատանքի մասին, որոնց արդյունքում ես հասկացա, որ որպես գրող պատասխանատվություն եմ կրում ոչ միայն իմ երկրի սոցիալական ու քաղաքական իրականության առջեւ, այլ նաեւ ամբողջ իրականության առջեւ` իր բոլոր դրսեւորումներով :

—         Դա նշանակում է, որ քո սեփական փորձը քեզ ստիպել է վերանայե՞լ հայացքներդ վերոնշյալ <<վարձահրավիրված>> գրականության վերաբերյալ, հայացքներ, որոնք այնքան բացասական են անդրադարձել Լատինական Ամերիկայի որոշ գրողների ստեղծագործության վրա :

—         Ինչպես քեզ հայտնի է, քաղաքական համոզմունքներում ես <<վարձահրավիրյալ>> մարդ եմ եղել :

—         Սոցիալիզմի կողմի՞ց…

—         Համոզված եմ, որ աշխարհը վաղ թե ուշ անպայման կհանգի սոցիալիզմին : Սակայն ես հատուկ կարծիք ունեմ այն երեւութի վերաբերյալ, որը մենք մեր զրույցում անվանեցինք <<վարձահրավիրված>> գրականություն : Այդ հասկացությունը ենթադրում է սոցիալական վեպ, որը այդ տեսակի գրականության բարձրագույն նվաճումն է : Ինձ թվում է, որ դրա առաջարկած աշխարհի եւ կյանքի սահմանափակ ընկալումը, քաղաքական լեզվով ասած, չտվեց ոչ մի շոշափելի արդյունք : Այդ գրականությունը չի նպաստում կյանքի իմաստավորման գործընթացին, ավելի շուտ դանդաղեցնում է այն : Լատինաամերիկյան ընթերցողները վեպից ավելի են սպասում, քան ճնշումների ու անարդարությունների պարզ մերկացումն է, որոնց մասին նրանք առանց այդ էլ ոչ քիչ բան գիտեն… Կարծում եմ, որ սիրո մասին վեպն ունի գոյության այնպիսի իրավունք, ինչպիսին ցանկացած այլ վեպ : Գրողի պարտքը, եթե ուզում եք` գրողի հեղափոխական պարտքը, լավ գրելն է :

—         Այնուամենայնիվ, քննադատներին միշտ թվացել է, թե քո ստեղծագործությունների վրա ընկած է Ֆոլկների շուքը :

—         Բնականաբար : Նրանք այնքան պնդեցին Ֆոլկների ազդեցության մասին, որ մի ժամանակ ինձ էլ հավատացրին : Դա ինձ առանձնապես չի անհանգստացնում, քանի որ Ֆոլկները բոլոր ժամանակների խոշորագույն վիպերգուներից մեկն է : Եվ այնուամենայնիվ քննադատները բացահայտում են ինձ համար բացարձակապես անըմբռնելի եղանակով : Եթե խոսենք Ֆոլկների մասին, ապա զուգահեռներն ունեն ավելի շուտ աշխարհագրական, քան բուն գրական բնույթ : Ես դրանց հայտնաբերեցի շատ տարիներ անց, երբ ճանապարհորդում էի Միացյալ Նահագների հարավով : Փոշոտ, շոգ գյուղերը հուսալքված մարդիկ, որոնց հետ զրուցում էի ճանապարհին, այս ամենն ահա շատ էր հիշեցնում իմ առաջին պատմվածքների բովանդակությունը : Ըստ երեւույթին, այդպիսի նմանությունը պատահական չէ. Արակատակա գյուղը, ուր անցկացրել եմ իմ մանկությունը, հիմնականում կառուցել են ամերիկյան <<Յունայթեդ Ֆրուտ>> ընկերության բանվորները :

—         Քեզ վրա ազդեցություն գործած մարդկանց ցուցակն, իմ կարծիքով, պետք է որոշ չափով ավելի մեծ լինի : Ու՞մ ենք մոռացել :

—         Սոֆոկլեսին, Ռեմբոյին, Կաֆկային, <<ոսկեդարի>> իսպանական պոեզիան, ինչպես նաեւ կամերային երաժշտությունը Շումանից մինչեւ Բարտոկ…

—         Ներուդային…

—         Բնականաբար, Ներուդային, որին համարում եմ քսաներորդ դարի ամենամեծ համաշխարհային բանաստեղծը : Երբ նա նույնիսկ ամենաբարդին է ձեռք զարկում` քաղաքական կամ ռազմական թեմաներով բանաստեղծություններին, միշտ մնում է իսկական բանաստեղծ : Ինչ-որ մի անգամ արդեն ասել եմ, թե Ներուդան յուրատեսակ Միդաս թագավոր է. ինչին ձեռք է տալիս, վերածվում է պոեզիայի :

—         Եթե դեմ չես, արի հետեւենք քո քաղաքական ուղուն : Քո հայրը պահպանողական էր : Սովորաբար երեխաները ժառանգում են իրենց հոր քաղաքական համակրանքները : Բայց քեզ վրա հայրդ լավ իմաստով ոչ մի ազդեցություն չի գործել, քանզի դու միշտ ձախակողմյան ես եղել : Գուցե նման դիրքորաշումը քո ընտանիքի հայացքների յուրատեսակ արձագա՞նքն է :

—         Չէ՞ որ գիտես. չնայած հայրս պահպանողական, բայց գնդապետ պապս ազատական էր, այն մարդկանցից, ովքեր զենքը ձեռքին պայքարել են պահպանողական կառավարությունների դեմ : Միանգամայն հանարվոր է, որ հենց նա է դրել իմ քաղաքական կրթության հիմքը, որովհետեւ կախարդական հեքիաթների փոխարեն նա ինձ պատմում էր մեր վերջին քաղաքացիական պատերազմի ամենասարսափելի դրվագների մասին, պատերազմ, որը մեր ազատամիտներն ու հակակղերականները մղում էին պահպանողականների կառավարության դեմ : Պապիս մասին ամենավառ հուշս կապված է հետեւյալ դրվագի հետ. մահվանից քիչ առաջ, ճշգրիտ չեմ հիշում ինչ հանգամանքներում, նրա համար բժիշկ հրավիրեցինք : Պապս պառկած էր անկողնում, երբ բժիշկը հետազոտելով նրան, անսպասելիորեն ուշադրություն դարձրեց փորի ներքեւի մասում եղած սպիի վրա : Պապս նրան ասաց. <<Դա գնդակից ստացած վերքի հետք է>> : Նա երբեք չէր հիշատակում այն ժամանակներից մնացած սպին : Երբ այդ մասին ասաց բժշկին, ես հանկարծ հասկացա, թե ինչ լեգենդար, հերոսական կյանք է ապրել պապս : Նա ինձ պատմել է նաեւ բանանի պլանտացիաների աշխատողների զանգվածային ոչնչացման մասին : Դա տեղի է ունեցել այն վայրում, ուր ես ծնվել եմ, եւ հենց այդ նույն տարին :

—         Իսկ ե՞րբ ես առաջին անգամ ծանոթացել քաղաքական գրականությանը :

—         Սիպակիրա քաղաքում, վարժարանում, ուր սովորել եմ : Հանրահաշվի ուսուցիչը դասամիջոցներին մեզ պատմում էր պատմական մատերիալիզմի մասին, քիմիկոսը Լենինի գրքերն էր տալիս կարդալու, իսկ պատմաբանը բացատրում էր, թե ինչ է դասակարգային պայքարը : Երբ վարժարանն ավարտեցի, ու ազատության մեջ հայտնվեցի, կարգին չէի պատկերացնում, թե արտեղ է հարավը, եւ որտեղ` հյուսիսը, փոխարենը` երկու խոշորագույն համոզմունք ունեի. առաջին` լավ վեպերը իրականության բանաստեղծական փոխակերպությունը պետք է լինեն, եւ երկրորդ` սոցիալիզմը մարդկության ամենամոտ ապագան է :

—         Խոսենք այն մասին, ինչը հարազատ է մեզ երկուսիս` Կուբայի :

—         Իմ կարծիքով, հետեւում թողնելով սկզբնական փուլի մեծ փոթորիկերը, այդ փոփոխությունն ընթացավ դժվար, երբեմն հակասական ուղիով, որը սակայն հիանալի հնաարվորություններ է ընձեռում առավել արդարացի եւ ժողովրդավարական հասարակական կարգի համար : Վերլուծութունը լիովին կախված է ելման տեսակետից : քո ելակետն այն է, որ Կուբան Խորհրդային Միության արբանյակն է, իսկ ես համարում եմ, որ դա այդպես չէ : Բավական է մեկ րոպե խոսել Ֆիդել Կաստրոյի հետ` հասկանալու համար, որ նա ինչ-որ մեկի հրամաններին ենթարկվողը չէ : Հեղափոխական Կուբայի` ահա արդեն ավելի քան քսան տարի արտակարգ դրության մեջ լինելու հանգամանքը պայմանավորված է Միացյալ Նահանգների թշնամական քաղաքականությամբ եւ նրա կողմից որեւէ ըմբռնման բացակայությամբ. ԱՄՆ-ը ոչ մի կերպ չի կարողանում համակերպվել Ֆլորիդայի իննսուն մղոն հեռավորության վրա գոյացած իրավիճակի հետ : Եվ բանն այստեղ Խորհրդային Միությունը չէ, առանց որի օգնության հեղափոխական Կուբան այսօր գոյություն չէր ունենա : Քանի դեռ շարունակվի ԱՄՆ-ի այս թշնամական քաղաքականությունը Կուբայի մասին հնարավոր չի լինի խոսել այլ կերպ, քան պետության, որն ստիպված է պահպանել արտակարգ դրությունը եւ պաշտպանական դիրքեր գրավել եւ, հետեւաբար կտրված լինել իր պատմական, աշխարհագրական եւ մշակութային շրջապատից : Երբ ամեն ինչ իր տեղն ընկնի, մենք կվերադառնանք այս խոսակցությանը :

—         Քո սերնդի լատինաամերիկյան բոլոր գրողներն են քաղաքականությամբ զբաղվում, դու` հատկապես : Դու, օրինակ, հիշատակեցիր որոշ երկրների ղեկավարների հետ քո բարեկամության մասին :

—         Նրանց հետ իմ հարաբերութունները պայմանավորված են այն, գրեթե անսահման, հնարավորություններով, որոնք ծնվում են ինչպես իմ, այնպես էլ նրանց հանրահայտ դառնալով : Բայց նրանց մի մասի հետ բարեկամությունս հիմնված է անձնական համակրանքի վրա եւ ոչ մի կապ չունի իշխանության կամ փառքի հետ…

—         Իսկ ինքդ երբեւէ զգացե՞լ ես իշխանության հասնելու գայթակղությունը :

—         Ոչ : Երբեք : Կարող եմ բազմաթիվ օրինակներ բերել, որոնք կապացուցեն, որ ես միշտ համառորեն խուսափել եմ որեւէ իշխանություն ունենալուց : Ես չունեմ դրա ոչ կոչվածությունը, ոչ պատրաստվածությունը, ոչ ցանկությունը :

—         Ֆիդել Կաստրոն քո մեծ բարեկամն է : Ինչպե՞ս ես բացատրում քո բարեկամությունը նրա հետ : Ի՞նչն է մեծ դեր խաղում դրանում` ձեր քաղաքական հայացքների նմանությու՞նը, թե՞ այն, որ նա, ինչպես եւ դու Կարիբյան աշխարհի մարդ է :

—         Ֆիդելի հետ իմ բարեկամությունը, որը խիստ անձնական բնույթ ունի եւ հիմնված է ամենախորը համակրանքի վրա, սկսվել է գրականությունից : Մենք ծանոթացանք պատահաբար,երբ ես աշխատում էի <<Պրենսա Լատինա>> գործակալությունում (1960 թվականին), եւ այն ժամանակ ինձ թվաց, թե մենք զրույցի համար շատ ընդհանուր թեմաներ կունենանք : Ավելի ուշ մենք հանդիպեցինք եւս մի քանի անգամ` միշտ զգալով փոխադարձ համակրանք ու հարգանք : Սակայն այդ ժամանակ էլ ինձ չէր թվում, որ մեր հարաբերությունները կկարողանան դուրս գալ քաղաքական հայացքների նմանությամբ պայմանավորված շրջանակներից : Բայց ահա մի վեց տարի առաջ մի անգամ առավոտյան նա ինձ ասաց, որ իրեն սպասում են բազմաթիվ փաստաթղթեր, որոնք անհրաժեշտ է կարդալ, եւ որ այդ անհետաձգելի պարտականությանկատարումը երբեմն չափազանց դժվար ու միապաղաղ է լինում : Այդ ժամանակ ես նրան խորհուրդ տվեցի ընթերցել մի քանի գեղարվեստական ստեղաագործություն, որոնք ոչ միայն հաճույք կպատճառեին, այլ նաեւ կօգնեին ցրել հոգնածությունը պարտադիր ընթերցանությունից եւ կզվարճացնեին : Այն ժամանակ ես բազմաթփիվ գրքեր թվարկեցի եւ, ի զարմանս ինձ, հայտնաբերեցի, որ նա դրանք ոչ միայն արդեն կարդացել էր, այլեւ սրանց մասին իր դատողություններում բարձր ճաշակ էր դրսեւորում : Այն առավոտ ինքս ինձ համար բացահայտեցի այն, ինչը գիտեն չափազանց քչերը. Ֆիդել Կաստրոն ագահ ընթերցող է եւ բոլոր ժամանակների գրականության լուրջ գիտակ : Նույնիսկ ամենաբարդ իրադարձություններում նա հետը միշտ որեւէ հետաքրքիր գիրք ունի, որը նրան օգնում է լիարժեք դարձնել ազատ ժամանակի յուրաքանչյուր րոպեն : Նրա մոտից գնալով առավոտյան ժամը չորսին (զրուցել էինք ամբողջ գիշեր), ես նրան մի գիրք թողեցի, իսկ երբ հաջորդ օրվա ժամը տասներկուսին նորից հանդիպեցինք, Ֆիդելը գիրքն ընեթրցել էր: Ավելին, նա այնքան ուշադիդր եւ խոհուն ընթերցող է, որ ընդունակ է նկատել ամենաանսպասելի հակասություններն ու անճշտությունները: Կարդալով <<Նավաբեկյալի պատմությունը>>` նա ինձ մոտ հյուրանոց եկավ միայն մի բանի  համար, որ ասի, թե ես սխալ եմ թույլ տվել նավի արագության հաշվարկում եւ, հետեւաբար, ժամանման ժամը պետք է լինի ուրիշ, ոչ թե այն,որ ես նշել եմ գրքում: Եվ նա ճիշտ էր: Ահա թե ինչու մինչեւ <<Հայտարարված մահվան խրոնիկան>> հրապարակելը բնագիրը տվեցի նրան: Եվ նա մատնացույց արեց որսորդական զենքի բնութագրման մեջ իմ թույլ տված սխալը: Ակնհայտ է, որ նրան հարազատ է գրականության աշխարհը, որ նա հրաշալի կողմնորոշվում է այդ աշխարհում: Նրան հաճույք է պատճառում իր ճառերի գրական ձեւը հղկելու աշխատանքը: Մի անգամ թախծի որոշ երանգով նա ինձ ասաց. <<Իմ ապագա մարմնավորման ժամանակ կուզենայի գրող լինել…>>:

—         Ինչպիսի՞ կառավարություն կցանկանայիր քո երկրի համար:

—         Այնպիսին, որ երջանկացներ աղքատներին:

 

Հարցազրույցը թարգմանվել է С МОЕЙ ТОЧКИ ЗРЕНИЯ ժողովածուից (1986)

Ռուսերենից թարգմանեց Հովհաննես Այվազյանը:

Երբ միախառնվում են բժիշկն ու դալալը

Որ բժիշկը քեզնից ապօրինի գումար է պահանջում` հիվանդիդ <<նորմալ նայելու>> համար, դրանից պետք չի նեղվել, դա արդեն հստակ ձեւավորված ազգաին ավանդույթ է (էպոսում էլ գուցե էդ մասին գրած լինի, մի հատ ուշադիր թերթեք), որ հիվանդանոցում զուգարան գնալու համար էլ պիտի վճարես, էդ էլ սահմանադրությամբ ամրագրված երեւույթ է… Իսկ սա կարելի է համարել հազարամյակի պոռնկությունը: Մարդը հիվանդասենյակի համար վճարում է տասից տասնհինգ հազար դրամ, վճարովի բուժում է անցնում, ամեն սրսկման համար ծախսում է մոտավորապես կես միլիոն դրամ, էդքանից հետո մի հատ քաքոտ հեռուստացույցի համար մի քանի հարյուր դրամ էլ են քամում, հասկանում ես,որ էս հեռուստացույցը պիտի միայն Animal planet-ը ցույց տա, այսինքն` իրենց:

ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԸ` ՎԱՀԱԳՆ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

Vahag

 

168 ԺԱՄԻ փուչիկ-սենսացիան

Yes-u-du

Այսօր <<168 ժամը>> հոդված է հրապարակել <<ովքե՞ր են այդ անգրագիտության հեղինակ <<դետոչկինները>> վերնագրով: Հոդվածի հեղինակուհին մեղադրում էր <<Ես ու դու>> ամսագրին դրամաշորթութան մեջ : Հոդվածում մասնավորապես ասված էր,որ ամսագրի ղեկավարությունը ժողովրդին խաբելով, թե իբր ամսագրի յուրաքանչյուր օրինակից ինչ-որ գումար գնում է մանկատան երեխաներին, կարողացել է վաճառք ապահովել իրենց <<անգրագետ>> ամսագրի համար :
Նախ <<անգրագիտության>> հետ կապված. ես բավականին երկար ժամանակ աշխատել եմ<<Ես ու դու>>-ում` որպես խմբագիր, ու վստահ կարող եմ ասել, որ ամսագրի խմբագրության հավաքարարն անգամ ավելի գրագետ է, քան էս հոդվածի հեղինակը կամ հեղինակները : Սա ուղղակի :
Հոդվածագիրը լուրջ մեղադրանք է ներկայացրել ամսագրին, մեջբերում եմ. <<Մարդկանց մի խումբ, որոնք մանկատներին բարեգործություն կատարելու հանգամանքը շահարկելով` փորձում են դրամներ կորզել>> :
<<168 ժամի>> բոլոր անհիմն փաստարկների դեմ ես ունեմ իմ հիմնավոր հակափաստարկները : Ամսագրի յուրաքանչյուր օրինակից մանկատներին է հատկացվել գույք, խաղալիք, հագուստ: Այդ ամենի համար խմբագրությունն ունի համապատասխան փաստաթղթեր եւ վիդեոձայնագրություններ:
<<Ես ու դու>> ամսագիրը կոմերցիոն նախագիծ է, ոչ թե բարեգործական կազմակերպություն, իսկ մանկատներն տրված գումարը միայն ղեկավարության կամքն է :
Հոդվածի մեջ չկար գոնե մեկ տող, որի հետ կարելի էր համաձայնել : Հոդվածում ասված է. <<Պարզվում է` ամսագիրը պատրաստվում է ինչ-որ բնակարանում, որի հասցեն է Ավան, Թումանյան թաղամաս 7/1 շ. 30բն.>> Չգիտեմ, թե լրագրողուհու դատարկ երեւակայությունն ինչի համար է նրան հուշել, որ ամսագիրը պատրաստվում է այդ հասցեում: Եթե լրագրողուհին տիրապետեր լրագրության համար ամենատարրական նորմերին, ավելի ուշադիր կկարդար եւ կիմանար, որ դա խմբագրության Ա.Ձ.-ի իրավաբանական հասցեն է:
<<Ուշադրություն. Ամեն վաճառված ամսագրի հասույթի մի մասը տրամադրվում է ՀՀ մանկատներից մեկին»,- զետեղված է ամսագրի վերջին էջում, որտեղ հեռախոսահամար գոյություն չունի: Միայն գրված է՝ «Գովազդների, բողոքների համար հեռախոսահամար 010203013»
Բա էդ գովազդների ու բողոքների համար հեռախոսահամարը, հեռախոսահամար չի՞ : Եթե տեղյակ լինեինք, որ <<168 ժամը>> կնեղվի մեր` հատուկ իր լրագրողի համար առանձին հեռախոս չունենալուց, գուցե լուծում տայինք էդ հարցին, բայց դե հիմա ո՞վ է անսխալական :
Կրկնում եմ, խմբագրությունում կան բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը, որոնք ապացուցում են անձնակազմի բաց եւ մաքուր գործունեությունը : Ուղղակի ցավալի է, որ կամաց-կամաց համաձայնում ես էն հուսահատ մարդկանց հետ, որ մեր երկրում ոչ մի լավ բան անել չի կարելի, որովհետեւ միշտ գտնվում են <<168 ժամի>> լրագրողուհու նման մարդիկ, միշտ գտնվում են պատվերով լրատվամիջոցներ : Չի կարող հենց այնպես անցնել այն, երբ մի ամբողջ կազմակերպության մեղադրում են նման ստորություններում, խաղում են տարիներ շարունակ իրենց ազնիվ ու նվիրված աշխատանքով աչքի ընկած մարդկանց անվան հետ :

Հ.Գ. Խորհուրդ լրագրողուհուն. մեզ վարկաբեկելու համար ստացած հոնարարի մի մասով էլ դուք ինչ-որ բարի գործ արեք, որ ձեր կատարած <<զակազը>> քավեք :

շարունակելի

Էդգար Կոստանդյան
<<Ես ու դու>> ամսագրի նախկին խմբագիր

<<168 ժամի>> հրապարակումը` http://168.am/2013/01/15/164781.html

Տարվա վերջին գրառումը

Ուսումնասիրելով թե’ տարածաշրջանի, թե’ եվրոպայաամերկայախառը բոլոր պետությունների ինտերնետային լրատվական կայքերը, պարզեցի, որ ամբողջ տարվա ընթացքում աշխարհի վերջի մասին ամենից շատ խոսել են հայկական լրատվական կայքերը… Մի կողմից դա լավ էր, որովհետեւ մի քիչ ավելի քիչ խոսեցին զզվելի, բայց անպայման պաշտոնական կայք ունեցող երգչուհիների մասին, մյուս կողմից էլ հասկանում էիր, որ մարդուն էշի տեղ դնելու եւ ամեն կարեւորից շեղելու համար ամենապրոֆեսիոնալ մասնագետները մայաներն են եղել: Ընդհանրապես, ես հակված եմ մտածել, որ մայաներն ունեն գաղտնի պայմանագիր հայկական լրատվական կայքերի, տպագիր մամուլի եւ ներողություն արտահայտությանս համար, հեռուստատեսության հետ: Աշխարհն աշխարհով էր, մենք աշխարհի վերջով… Ես, լինելով իրատես մարդ ու հիմնվելով միայն գիտական փաստերի վրա, այսինքն` վստահ էի, որ աշխարհի վերջ չի լինելու, բայց կասկածներն ինձ սկսեցին կրծել, երբ տեսա էպոսագետին, կասկածներս հիմնավոր պատճառներ ձեռք բերեցին, երբ տեսա սուրենավանցուն, հետո այդ պատճառներն առավել հիմնավորվեցին, երբ տեսա մյուս սուրենավանցուն, իսկ երբ տեսա Բագրատյանին, հասկացա, որ աշխարհի վերջը վաղուց եկել ու գնացել է… Փաստորեն, մենք աշխարհի վերջ տեսած ազգ ենք… Հիմա արդեն աշխարհի վերջից հետոն է… Երբ սուպերմարկետներում վարունգի գնին ես նայում (հիմա ոչ ոք չի նեղվի, որ ասես էդ վարունգը հետեւդ կկոխեմ, ավելին, դա հիմա հարգանքի նշան է), հասկանում ես, որ եթե երեք ամիս վարունգ չուտես, կարող ես ունենալ չորս մեքենա, ութ բնակարան, երեքից հինգ քառահարկ առանձնատուն, մի քանի հատ էլ սթից բիզնես (կուսաթաղանք-մուսաթաղանթի)… Իսկ մինչեւ աշխարհի վերջը, անգամ աշխարհի վերջի ընթացքում, նման հեշտ ու ամենակարեւորը ազնիվ ճանապարհով էսքան բանի տեր չէիր կարող դառնալ… Նման բան կարող է լինել միայն աշխարհի վերջից հետո:

Իսկ տարեվերջի աշխարհի վերջը էս հնդկահավն էր…

DSC04183

Մեր խրոխտ հնդկահավամոնոպոլիստների կողմից էքսքլյուզիվ անակնկալ…

Չէ, թուրքական ապրանք բերելն ու ծախելը վաղուց արդեն զապադլո չի մեր երկրում, ավելին, եթե դու լուրջ բիզնեսմեն տղա ես, ոչ մի բարոյական իրավունք չունես թուրքական ապրանք չբերելու : Խոսքս էս հնդկահավի անվան մասին է… YOUNG TURKEY… ԵՐԻՏԹՈՒՐՔ… Ներմուծված հայաստանյան երիտթուրքերի կողմից… Ես ընդհանրապես չեմ սիրում էդ <<հայրենասիրական>> բոյկոտ անող տղերքին, ավելին, նրանց տեսնելու, լսելու կամ կարդալու պահին ինձ մոտ առաջանում է սրտխառնոցի հինից քսանչորս րոպե տեւողությամբ սուր նոպա, բայց սա էն դեպքն ա, որ կարելի է ամանորյա մաղթանքներ հղել էս հնդկահավ ներմուծողին… որ ասենք իր ԵՐԻՏԹՈՒՐՔ հնդկահավը տասներկուսին հինգ պակաս կանգնի կոկորդին ու չհասցնի կաթողիկոսին լսել… պրեզիդենտին` առավել եւս…

Մի խոսքով, շնորհավոր ձեր գալիք 2013 թվականը, նորմալ մարդիկ… Ձերն էլ, բեսեր…

 

                    Էդգար Կոստանդան

Նորից աղանդավորների մասին

сектаԱհագին ժամանակ ոտի տակ չէին ընկնում բեսերը, կամ ես չէի նկատում… Երեկ էլի դռան թակոց լսվեց… Ես արդեն թակոցից հասկանում եմ` ով է դռան հետեւում կանգնածը` 8 հատը 600 դրամով զուգարանի թուղթ ծախո՞ղ , <<էս շենքում կարող ա՞ իմանաք ով ա վարձով տուն տալիս>> հարցնո՞ղ, շիշ ընդունո՞ղ, թե՞ մանկուց հոգիս մեղքերից մաքրելու երազանքով ապրած ագառկա… Եթե նկատել եք, կա մի չհիմնավորված օրինաչափություն. իսկական, իրեն հարգող, հոգեորսության բոլոր ստանդարտներին համապատասխանող անձը երբեք դռան զանգը չի տալիս, ինքը դուռն է ջարդում (ինչը չես ասի, օրինակ, ինտերնետ պրովայդեր առաջարկողների մասին)… Դուռը բացեցի ու դիմացս հառնեցին երկու մեգամուտանտ` մեկը կին` մինչեւ առաջին հարկ հասնող <<հայեցի>> շրջազգեստով, ոչ այնքան հայեցի բոթասներով ու <<ներիր մայրիկ, դռուժբեն քոռ էր>> սանրվածքով, մյուսը <<Սադախլու-98>> մակնիշի դուբլկոնկով, բրդից փափախով ու <<մի ծեծեք  ինձ թաց տռուսիկով>> դեմքի արտահայտությամբ երիտասարդ… Սրանց<<սերվիսը>>, փաստորեն, ահագին առաջ է գնացել, հիմա գալիս են երկու տարբեր սեռերի հոգեորսներ ու իրենց հանձնարարված տեքստերն ասում են մեկը մյուսի հետեւից այնքան ներդաշնակ, ինչպես ոչ մի դուետ աշխարհում… Ինձ թվաց առաջվա գրքույկներին փոխարինած կլինի նորագույն տեխնիկան, կարծեցի նրանք արդեն I Pad ով են հոգիս որսալու, բայց չէ… դա երեւի հաջորդ տարի… Միանվագ հնչեցրած <<կարելի՞ է ներս գալ>> հարցին բացասական պատասխան ստանալով` նրանք չշտապեցին հեռանալ, որովհետեւ իրենց կոմերսանտ հայրերից հրաման ունեն… Էս անգամվա սրանց այյցը մի տեսակ ինտերվյու էր հիշեցնում…Երիտասարդը ժուռնալիստական հարցեր էր հնչեցնում (ինձ թվաց հեսա կհարցնի` ինչպիսի՞նն եք Դուք խոհանոցում կամ ինչպե՞ս է վերաբերվում Ձեր կինը Ձեր աշխատանքին), իսկ կույս, բայց անհավանական սեքսուալ երեւակայություն ունեցող դինոզավրի կերպարանքով աղջնակը անհանգիստ շարժումներ էր անում, կարծում եմ, կրիտիկական օրերն էին սկսել (ես մինչ այդ չգիտեի, որ դաշտանը հասու է նաեւ հոգեորսուհիներին, ես իրենց մի քիչ այլ կերպ էի պատկերացնում)… Մի խոսքով,մոտավորապես տասնհինգ րոպե տեւած խոսակցությունից պարզ դարձավ ընդամենն այն, որ Նոր տարի նշում են անհավատներն ու նրանք, ովքեր հեռացել են փրկության ուղուց… Այսքանն ինձ <<բացատրելով>>` դաշտանային ցիկլի երկրորդ օրում գտնվող աղջնակն ու նրա երկար թեւիկներով զուգընկերը հեռացան, երեւի գնացին իրենց ՍՊԸ, իրենց <<անհատ ձեռներեց>> ղեկավարին զեկուցեցին որսի արդյունքները, հետո աղջիկը գնաց իր էքստրավագանդ սեռական ցանկությունները համակարգչի առաջ ապուշ քոմենթներ գրելու տեսքով իրականացնելու, իսկ տղան` աղջկա մասին հավանականները` ավանդական ձեռնաշարժության միջոցով… Ու քանի-քանի էսպիսի զույգեր են դեռ թակելու մեր դռները, ու կա՞ արդյոք լուծում էս խնդրին… Որ եկեղեցին միշտ հզոր պետական, նույնիսկ քաղաքական նշանակություն է ունեցել, դա նորմալ է, ավելին, լավ է… Բայց կարծում եմ, որ սրանց ու սրանց նմանների օրեցօր, ժամ առ ժամ բազմանալու մեջ մեծ է նաեւ եկեղեցու մեղավորությունը… Կաթողիկոսի ինստիտուտն արժեզրկվել է Ալեն Դելոններ ընդունելու արդյունքում: Ընդհանրապես, ինչի՞ պիտի կաթողիկոսն ընդունի Ալեն Դելոնին… Պատկերացնում ե՞ք, մեր դերասաններից մեկը գնա Իտալիա, ու իրեն ընդունի Հռոմի պապը… Հեռու չգնանք, թեկուզ Ռուսաստանը… Մոսկվայում անընդհանտ հայկական կինոփառատոններ, թատերական միջոցառումներ, համերգներ ու Հայաստանի օրեր են անցկացվում, էսքան ժամանակ տեսել ե՞ք, որ իրենց կաթողիկոսը մերոնցից որեւէ մեկին ընդունի… Չի ընդունի… ու ճիշտ էլ կանի…

Ալեն Դելոնն էլ, հաստատ, չի հասկացել, թե ինչու իրեն կաթողիկոսն ընդունեց… Ու նորմալ է, որ չի հասկացել… ո՞վ կհասկանար…

Հ.Գ. Խորհուրդ հոգեորս աղջնակին. կանացի կրիտիկական օրերին սեքսով զբաղվելն էդքան էլ հաճելի բան չի…

Բրեյվիկ, բայց ինչ անֆայմ տղա դուրս էկար դու…

ԲրեյվիկԵս էդ Բրեյվիկի վրա զարմանում եմ… Մեկը չկա՞` դրան ասի`ախր, Հայաստանում էդքան մուղամչի երգիչ կա, էդքան սինթեզատոր նվագող կոմպոզիտոր, հայկական վանքերի դիմաց թուրքական կլիպ նկարող ռեժիսոր, ժուռնալիստ, էպոսագետ, մարքսիստ,սոցիալիստ, բնապահպան, ակտիվիստ, բնապահպան-ակտիվիստ, սերիալի դերասանուհի, ԺԵԿ-ի պետ, համատիրության նախագահ, վերջապես <<Հայլուր>> կա էս երկիր-դրախտավայրում… բա, այ բես, էդքանին թողած ինչի՞ գնացիր էդ խեղճ նորվեգ Աշխատավորական կուսակցության տղերքին վարի տվիր…

Նյութի հետ կապ չունի, բայց.

Ի գիտություն մշակույթի նախարարի` ԱՐՏԱՎԱԶԴ  ՓԵԼԵՇՅԱՆԸ  ԱՇԽԱՐՀԱՀՌՉԱԿ ԿԻՆՈՌԵԺԻՍՈՐ Է…

Սա անընդհատ հիշեցնել է պետք, եթե նույնիսկ նյութը վերաբերվի Բուրկինաֆասոյի սոցիալ-տնտեսական վիճակի ապակայունությանը, Ինդոնեզիայի քաղաքական կյանքի պասիվությանն ու նույնիսկ Փավստոս Բուզանդի անտիպ երկերին (հիշենք` մյուս անգամ հիշեցնենք, որ Փավստոս Բուզանդը հայ պատմիչ է)…

Փելեշյանին կինո նկարելու փող տանք, բա մենք ի՞նչ լափենք

PeleshyanԵրկու օր առաջ մեր ղեկավարությունը որոշեց Փելեշյանին Հայաստանի Հանրապետության անձնագիր շնորհել:

Արտավազդ Փելեշյանը աշխարհահռչակ կինոռեժիսոր է (սա ասում եմ, որ մշակույթի նախարարն իմանա, մարդ ես, կարող ա մի օր պետք գա)…

Հայկական ֆեյսբուքի քաջարի ակտիվիստները, բնականաբար, չէին կարող մեզ զերծ պահել իրենց տապոռային քննարկումներից, ու ես էլ էս հոդվածը գուցե չգրեի, եթե պատահաբար աչքովս չընկներ <<Տիտանիկով>> մեծացած մի աղջնակի գրառում, այն է` <<Էդ մարդը իրան ընենց ա պահում, ոնց որ իրան պարտք են, ոնց որ մունաթ գա, լավ չի, որ մարդիկ չեն գիտակցում, թե ինչ մեծ պատիվ է հատկապես հայկական անձնագիր ունենալը>>… Այս ամենը, բնականաբար, լատինատառ…

<<Էդ մարդը>>, ինչպես հասկացաք, Փելեշյանն է… Էս գրառման հեղինակուհու մոտ սեքսի պակասն ակնհայտ է, դրա մասին խոսելն իմաստ չունի…

<<Էդ մարդը իրան ընենց ա պահում, ոնց որ իրան պարտք են>>

Այո, պարտք են, ու շատ են պարտք… Էս անձնագիրը, որ քառասունվեցուկես մարդուց բաղկաացած անձնակազմով ու մեծ շուքով հանձնեցին, դա իրենց պարտքի կես տոկոսն էլ չի կազմում… Էդ անձնագիրը շատ վաղուց պիտի տված լինեին, ու ոչ թե էդպես հանդիսավոր (որ տեսեք-տեսեք, մենք մեծերին գնահատող ազգ ենք), այլ հենց այնպես, որովհետեւ դա հենց էդպես էլ պիտի լիներ… Որովհետեւ եթե վաստակավոր արտիստի կոչում են տալիս հայկական եկեղեցիների դիմաց սինթեզատորով ու կլառնետներով հոլովակներ նկարող վայրահաչող երգիչներին, եթե ֆինանսավորում են հրապարակի քաքոտ համերգները, եթե բյուջեից մեշոկով փող են տալիս ամեն էշության, Փելեշյանին մի հատ անձնագիր տալն էդքան էլ մեծ բան չի, այսինքն ընդհանրապես մեծ բան չի… Ես հասկանում եմ, որ Փելեշյանը Սոբչակին չի հասնի, որ Կենտրոնի նորակառույցներից մեկում մի հատ տուն տան, հասկանում եմ, որ ինքը հայկական կինոինդուստրիայի գռդոնչիներից չի, որ առանց մի վայրկյան մտածելու ֆիլմի համար փող հաշվեն-տան, ոնց գցում-բռնում եմ, Փելեշյանն էդքան էլ եկամտաբեր չի, մի քիչ դժվար ա Փելեշյանի ֆիլմերով փող լափելը, թեկուզ էն պատճառով, որ իր ֆիլմերի համար էդքան շատ փող պետք չի, իսկ քիչ փողը լվանալուց հետո տակը բան չի մնում…

Ինձ հատկապես մտատանջության ճիրանները գցեց հոգեխախտ աղջկա գրառման երկրորդ մասը. մեջբերում եմ. <<Լավ չի, որ մարդիկ չեն գիտակցում, թե  ինչմեծ պատիվ է հատկապես հայկական անձնագիր ունենալը>> (էս աղջկան պիտի խնդրենք, որ էլ բան չգրի, թե չէ մարդ ես, կարող ա մյուս անգամ էլ չդիմանամ սրա մտքի տիեզերական թռիչքին, ինֆարկտն էլ հիմա տուն-տունիկի պես բան ա)…

Հիմա ես ուզում եմ հասկանամ, թե ինչով է մեծ պատիվ ՀԱՏԿԱՊԵՍ հայկական անձնագիր ունենալը, ինչո՞վ ա հայկական անձնագիր ունենալն ավելի մեծ պատիվ ասենք ինդոնեզական անձնագիր ունենալուց… Օրակարգային ու հրատապ պատասխան պահանջող հարց է… Մտածել է պետք…

Ի գիտություն մշակույթի նախարարի` ԱՐՏԱՎԱԶԴ ՓԵԼԵՇՅԱՆԸ ԱՇԽԱՐՀԱՀՌՉԱԿ ԿԻՆՈՌԵԺԻՍՈՐ Է

Էդգար Կոստանդյան

ԵԹԵ ԲՈԼՈՐԸ (ֆիլմի ամբողջական տարբերակը)

Եթե բոլորը

ՍԵՂՄԵԼ ԵՎ ԴԻՏԵԼ

Հայաստան
2012, 95 min

Պրոդյուսեր` Թերեզա Վարժապետյան
Ռեժիսոր` Նատալյա Բելյաուսկենե
Սցենարի հեղինակներ` Թերեզա Վարժապետյան, Միքայել Պողոսյան
Օպերատոր` Իվան Բարխվարտ
Կոմպոզիտոր` Վահագն Հայրապետյան
Հնչյունային ձևավորող` Կարեն Ծատուրյան
Մոնտաժող` Նատալյա Բելյաուսկենե
Դերերում. Եկատերինա Շիտովա, Միքայել Պողոսյան, Վահագն Սիմոնյան, Մհեր Լևոնյան, Կարեն Ջանգիրով, Ժենյա Մկրտումյան, Արմինե Պողոսյան, Ռուդոլ‎ֆ Ղևոնդյան

Գուգոն ստիպված է հանդիպել իր անցյալին, ընկերներին, որոնց հետ 20 տարի առաջ դուրս եկավ պայքարի` հանուն իրենց իդեալների պաշտպանության: Այդ ժամանակից ի վեր նրանց ուղիները բաժանվել են, բայց անուշիկ, կճատ քթով աղջիկը` ռուս զինվորի և հայուհու դուստը, որի մայրը Սումգայիթի ջարդերի զոհ է դարձել, և հանուն որի հիշատակի ամուսինը կամավորագրվել է արցախյան պայքարին, նրանց մեջ վաղուց մոռացված զգացմունքներ կարթնացնի: Նրանք կհամատեղեն ջանքերը, որպեսզի օգնեն իրենց ընկերոջ աղջկան, միասին փորձություններ ու արկածներ կանցնեն` հասկանալով, որ իրենց կյանքը իսկապես իմաստ է ունեցել, և իրենց տնկած ծառը կյանքի խորհրդանիշ է և ոչ միայն հանգուցալների հիշատակի բեռ:

ՄԱՀՎԱՆ ՏԵՍԻԼ. նոր գեղարվեստական ֆիլմ Չարենցի մասին(full)

«Ազատություն» ռադիոկայանը ներկայացնում է պատմական կինոդրամա ստալինյան տեռորի զոհերից մեկիի՝ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի կյանքի վերջին տարիների եւ նրա ողբերգական մահվան մասին: Բանաստեղծի մահվանից 75 տարի անց՝ առաջին անգամ չարենցյան ողբերգության հեռուստատեսային տարբերակը:

Ֆիլմը դիտելու համար սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ

Նոր գեղարվեստական ֆիլմ Չարենցի մասին

Այսօր ժամը 20.00-ին www.azatutyun.am կայքում դիտեք <<Ազատություն ռադիոկայանի>> նկարահանած <<Մահվան տեսիլ >> ֆիլմի պրեմիերան: Եղիշե Չարենցի կյանքի այն ժամանակահատվածը, որ երբեք հայ կինոյում չի ներկայացվել:

Ուշադրություն

Սիրելի ընթերցողներ, վերջին անգամ սահմանափակ տպաքանակով հրատարակվել է Էդգար Կոստանդյանի ՄԱՀԱՄԵՐՁ վեպը: Գրքերը կարող եք ձեռք բերել ՆՈՅՅԱՆ ՏԱՊԱՆ եւ ԳՐՔԵՐԻ ԱՇԽԱՐՀ (նախկին ԲՈՒԿԻՆԻՍՏ) գրախանութներում:

18+ Գիրքը նախատեսված է չափահաս ընթերցողների համար:

Ուշագրավ. Ինչու՞ են կրակել Նախագահի անվտանգության վրա

Նյութի աղբուրը` Lurer.com

Երկու օր առաջ Պետական պահպանության ծառայության Պլանավորման բաժնի երկու աշխատակիցները ենթարկվում են հարձակման. մի աշխատակիցը պատրաստվում էր մեկնել Հայաստանից՝ նախագահի հերթական այցը կազմակերպելու նպատակով, մյուսը պարզապես ուղեկցում էր: Արդեն իսկ ձերբակալված և վիրահատության ենթարկվող Աշոտ Կարապետյանը (նա ընդամենը շարքային ոսկերիչ է և ոչ մի կապ չունի Քրեական հետախուզության նույնանուն պետի հետ), որ սկզբում խուսափում էր ցուցմունք տալուց՝ պատճառաբանելով, թե չի հիշում, ամեն ինչ իբր խոստովանել է և հայտնել, թե կատարվածը զուտ պատահականություն է՝ պայմանավորված իր գերհարբած լինելով. ասում են, նա ընդհանուր առմամբ համեստ, խելոք տղա է, սակայն մինչև այն պահը, երբ խմում է. այդ ժամանակ, կնոջ իսկ բառերով՝ «ավելի լավ է նրանից հեռու մնալ»: Այս անգամ Կարապետյանի խմելը սկսվել էր երկու օր առաջ՝ կապված հենց իր իսկ ծննդյան հետ։ «Ծնունդը» շարունակվել էր երկու օր, Կարապետյանը հիշել էր նաև ծնողներին, այցելել նրանց շիրիմին, այնտեղ էլ հիշել դարդերը, խմել, որից հետո նստել ղեկին, ավտովթարի ենթարկվել, փախել, դիմահար քշել ՊՊԾ մեքենայի ուղղությամբ ու կրակել: Մի խոսքով՝ Իսկակովի պողոտայում նոյեմբերի 21-ի գիշերը՝ ժամը 01-ի «կողմերը», իսկական «բոյեվիկ-թրիլլեր էր»: Բարեբախտաբար, արձակված փամփուշտն ազգային անվտանգության աշխատողների մեքենայի դիմապակուն քսվելուց և այն ջարդուփշուր անելուց բացի ոչ մի այլ վնաս չէր պատճառել: Ճիշտ է, դիմապակու կտորները լցվել էին ԱԱԾ աշխատողների վրա, սակայն նրանք չէին վնասվել, իսկ սթափվելուց հետո կարողացել էին անգամ հետապնդում կազմակերպել, գործին խառնել ոստիկանությանը: Մի խոսքով, եղել է այն, ինչ արդեն հայտնի է:

Ուղիղ մեկ տարի առաջ՝ գրեթե այս նույն օրերին՝ նոյեմբերի 17-ի գիշերը՝ ժամը 01-ից 02-ի սահմաններում, էլի հարձակում էր և էլի նախագահականի վրա. «գրոհի էր ենթարկվել» նախագահական նստավայրը. այն անգամ էլ հարձակվողը էլի բոլորին անհայտ մեկն էր՝ ոմն 39-ամյա Վաչագան Իսոյան, ով «Գազ 24» մակնիշի ավտոմեքենան քշել էր ուղիղ Բաղրամյան 26-ի վրա (այս անգամվա մեր հերոսը 49-ամյա է, մեքենան էլ՝ «Օպել Վեկտրա»): Այն ժամանակ ևս հենց հաջորդ օրն ինֆորմացիան գաղտնազերծվեց, մի քիչ ժամերն առաջ տվեցին ու հայտնեցին, թե պարզապես մարդը հարբած է եղել ու շեղել ճանապարհը (պաշտոնական հաղորդագրության մեջ դեպքը տեղի էր ունեցել ժամը 23.00-ի սահմաններում. երևի թե դժվար էր եղել բացատրել, թե ինչպես կարող էր մարդը գիշերվա 01-02-ին «շեղվել» գրեթե դատարկ Բաղրամյան պողոտայում և թեքվել նախագահականի կողմը): Այսօր արդեն Բաղրամյան 26-ի մուտքի դարպասներին ոչ ոք չի կարող բախվել, այն էլ այնպես բախվել, որ ծռի դարպասի երկաթները. նախագահականը «հսկում են» մայթին տեղադրված երկաթե ծաղկամանները (իհարկե, մեկ տարի առաջ էլ արդեն առավոտյան ոչ ոք ծռված դարպաս չտեսավ. ամեն ինչ կարգի էր բերվել գիշերով):

Իրականում Վաչագան Իսոյանը բոլորովին էլ հարբած և ինքն իրեն կորցրած մեկը չէր, ինչպես փորձ արվեց ներկայացնել պաշտոնական վարկածով. նա բոլորովին էլ չէր շեղվել, այլ միանգամայն ճշգրիտ հաշվարկով հարձակվել էր նախագահականի վրա՝ այդ ձևով իր բողոքն արտահայտելով: Սակայն այն ժամանակ էլ Իսոյանի հարձակման մեջ քաղաքական գործոնը բացառվեց, նրա հետևում պատվիրատու, կազմակերպիչ, ինչ-որ «մեսիջ ուղարկող» այդպես էլ չգտնվեց (բնական էր, որ եթե սա պատվիրված հարձակում էր, ապա հաստատ չէր կարող նախագահին վնասելու նպատակ հետապնդել՝ անհնար էր երևակայել, որ ՀՀ ԱԱԾ ՊՊԾ-ն այն աստիճան անկարող գտնվեր, որ թույլ տար ինչ-որ մեկին հենց այնպես մուտք գործել նախագահական նստավայր ու վնաս պատճառել մեկն ու մեկին կամ, որ ավելի անհավանական է՝ ՀՀ նախագահին):

Թե ի՞նչն է դրդել Աշոտ Կարապետյանին ուղիղ մեկ տարի հետո գրեթե «կրկնել» Վաչագան Իսոյանի «սխրանքը», դժվար է ասել: Այս պահի դրությամբ նախաքննություն է ընթանում, սակայն դրդապատճառների մեջ քաղաքական մոտիվացիայի գործոնը կարծես թե ի սկզբանե բացառվում է և պատվիրատուի, դիտավորության հանգամանք չի էլ արծարծվում՝ որքան էլ «Էջմիածին» հասկացությունը, որի բնակիչ է մեր հերոսը, այդքան էլ միանշանակ ու անմեղ ընկալում չունի մեզանում, հատկապես՝ «Մակարով» տեսակի զենքի առկայության պարագայում:

Ուղիղ մեկ տարի առաջ էլ, երբ Վաչագան Իսոյանը հարձակվեց նախագահական նստավայրի վրա, Հայաստանի քաղաքական դաշտում յուրօրինակ զարգացումներ էին. Սերժ Սարգսյանը վերջապես փորձում էր ամրապնդել դիրքերը, ինքնուրույն քայլեր, փոփոխություններ անել, ինչին 2008-ից այս կողմ հանրությունը սպասում, բայց այդպես էլ ականատես չէր լինում: Այն օրերին էլ անընդհատ այս կամ այն փոփոխությունների ու պաշտոնանկությունների մասին էին խոսում (պաշտոնանկություններն այն ժամանակ սկսվեցին ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսյանով, հետո հրաժարական տվեց ԱԺ նախագահ Հովիկ Աբրահամյանը, նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի առաջին տեղակալ Միքայել Մինասյանը), սպասվում էին էլի ինչ-որ փոփոխություններ, սակայն, ի վերջո, պարզվեց, որ փոփոխությունները դարձյալ կիսատ մնացին, եթե չասենք իմիտացիոն բնույթ կրեցին և երևի թե միակ ռեալ փոփոխությունն այդպես էլ մնաց ոստիկանապետինը, ինչն արդեն մեկ տարի հետո դեռ հարց է, թե ինչ տվեց:

Այսօր Հայաստանի Հանրապետությունը կանգնած է նախագահական ընտրությունների շեմին, իսկ նախագահական ընտրությունները, ինչպես հայտնի է, մեր հանրապետությունում ամենակարևոր իրադարձությունն են, որի ընթացքում երբեմն-երբեմն տեղի են ունենում նաև տարաբնույթ «էքսցեսներ»: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը կրկին պատրաստվում է առաջադրվել: Դեկտեմբերի կեսերին Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը համագումար է անելու, որի ժամանակ էլ Սարգսյանը պաշտոնապես կառաջադրվի:

Ժողովուրդը 2008թ. նախագահական ընտրությունները դեռ չի մոռացել, իսկ այն հատվածը, որն իրապես ձայն էր տվել Սարգսյանին, նախկին իշխանություններից որոշակի դժգոհություն ունենալով և փոփոխությունների ակնկալիքով, որքան էլ նախագահական «փիառշիկները» փորձեն այլ բան համոզել, դեռևս որևէ լուրջ փոփոխության ականատես այդպես էլ չի եղել, այսինքն՝ նույնիսկ այդ հատվածն այդպես էլ չկարողացավ Սարգսյանի պաշտոնավարման առաջին ժամկետում համոզվել, որ իր տված քվեն արդարացված էր: Իսկ սա նշանակում է մի բան. եթե Սարգսյանն իսկապես ցանկանում է շարունակել ղեկավարել Հայաստանի Հանրապետությունը, ուրեմն պետք է հանրության գոնե այդ՝ իրեն վստահող հատվածին ապացուցի, որ իրեն ձայն տալն իզուր չէր, որ ինքն իսկապես կարող է այս ժողովրդի Նախագահը լինել, իսկ դա հնարավոր է միայն ռեալ և ժողովրդի շահերից բխող, իմիտացիայից իսկապես հեռու փոփոխությունների պարագայում: Այսինքն՝ հենց այս օրերից սկսած նախագահը պետք է ձեռնամուխ լինի ինքնարդարացման այդ պրոցեսին: Այս առումով հասկանալի է, որ իրական փոփոխությունները կարող են շատ-շատերի՝ այդ թվում և նախագահականին ձեռնոց նետելու պոտենցիալ ունեցողների շահերից չբխել, հակասել նրանց շահերին: Այսինքն՝ Վաչագան Իսոյաններ ու Աշոտ Կարապետյաններ դեռ էլի կարող են «պատահել»: Փոփոխություններ չհանդուրժողներ կան ու կլինեն, խնդիրն այն է սակայն, որ Նախագահը իսկապես հասկանա, որ առանց դրանց անհնար է և, որ ավելի կարևոր է, կարողանա բավականաչափ քաղաքական կամք դրսևորել և դեմ գնալ կանգնեցնել ցանկացողներին՝ հանուն ժողովրդի:

Հետգրություն

Նախագահական ընտրությունների շեմին անձամբ նախագահների դեմ էլ են մահափորձեր կազմակերպվում: Հենց այս տարի փետրվարին Ռուսաստանի Դաշնության Հատուկ ծառայությունները կարողացան կանխել ՌԴ նախագահ Պուտինի դեմ կազմակերպված մահափորձը: Երբեմն նման մահափորձեր իսկապես են կազմակերպվում, բնականաբար, ուժեղ մրցակցին չեզոքացնելու նպատակով, երբեմն նման «մահափորձեր» կազմակերպվում են անգամ զուտ «փիառ» նպատակով՝ ընդգծելու համար սեփական թեկնածուի անփոխարինելի ու մյուսներից առավել լինելը՝ տեղի տալով հատուկ ծրագրված վայնասունի, թե ի՜նչ կլիներ, եթե հանկարծ ու մահափորձը հաջողվեր և մենք զրկվեինք նման գերհզոր գործչից: Հայաստանում, բարեբախտաբար, դեռևս նման պրակտիկա չկա, եթե չհաշվենք Հոկտեմբերի 27-ը՝ այն տեսանկյունից, որ Վազգեն Սարգսյանը պատրաստվում էր վերցնել իշխանությունը: Այնպես որ, նախագահի անվտանգության շարքային աշխատողների ուղղությամբ արձակված կրակոցն այդ շարքում երևի թե ամենաանվնասն է:

Լուսինե Կեսոյան

Նյութի բնօրինակը` ԱՅՍՏԵՂ

Մահացել է Ֆլորա Մարտիրոսյանը

Մահացել է Ֆլորա Մարտիրոսյանը

Մի քանի ժամ առաջ՝ ժամը 12:20-ի սահմաններում, ԱՄՆ-ում մահացել է ՀՀ ժողովրդական արտիստուհի Ֆլորա Մարտիրոսյանը: Դեպքը տեղի է ունեցել լեղապարկի վիրահատությունից հետո առաջացած բարդությունների հետևանքով: Ցավակցում ենք սիրելի երգչուհու բոլոր հարազատներին: